Diyadin (Ağrı-Türkiye) Jeotermal Sahasındaki Kayaçların Mineralojik ve Jeokimyasal Özellikleri
cilt.10, sa.3, ss.203-220, 2026 (Hakemli Dergi)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 10 Sayı: 3
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.5281/zenodo.22999878
- Derginin Tarandığı İndeksler: Index Copernicus
- Sayfa Sayıları: ss.203-220
- Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
İnceleme sahası, Ağrı ili Diyadin ilçesinin güneyindeki Mollakara Köyü’nün güneybatısındadır. Diyadin jeotermal alanında yapılan sondajların karotlarından ve yüzeyden alınan örneklerin jeolojik özellikleri X-Işını kırınımı (XRD) ve X-Işını floresans (XRF), Taramalı elektron mikroskop (SEM) ve enerji dağınımlı X-ışını spektrometri (EDX) yöntemleri kullanılarak belirlenmeye çalışılmıştır. Yüzey örneklerinin (altı örnek) mineral farklılığı sondaj örneklerindekine kıyasla azdır. Yüzey örneklerinin XRD tüm kayaç analizlerinde kuvars, feldspat, mika, kil, dolomit ve kalsit mineralleri ile amorf silis belirlenmiştir. Bu örneklerin kil fraksiyonlarında kil minerali olarak kaolinit, illit ve klorit bulunmaktadır. Sondaj örneklerinin tüm kayaç XRD analizlerinde yüzey örneklerindeki minerallerin yanısıra alunit, anhidrit ve jips mineralleri, kil fraksiyonlarında ise smektitin yanısıra, smektit-illit ve smektit-klorit gibi karışık tabakalı kil mineralleri de mevcuttur. SEM çalışmaları ve EDX analizlerinde alterasyon ürünü kil mineralleri belirlenmiştir. Örnekler üzerinde gerçekleştirilen tüm analizlerin sonuçları; yüzey örneklerinde meteorik suların neden olduğu arjilik alterasyonun, sondaj karot örneklerinde hidrotermal alterasyon nedeniyle silisleşme ve arjilik/ileri arjilik türü alterasyonların meydana geldiğini; bazı karot örneklerinde de hidrotermal sülfat çökelimiyle evaporit minerallerinin oluştuğunu göstermektedir.
The study area is located southwest of Mollakara Village, south of the Diyadin district in Ağrı province. The geological characteristics of surface samples and drill core samples from the Diyadin geothermal field were investigated using X-ray diffraction (XRD), X-ray fluorescence (XRF), scanning electron microscopy (SEM), and energy-dispersive X-ray spectrometry (EDX). The mineralogical diversity of the surface samples (six samples) is lower than that of the drill core samples. Whole-rock XRD analyses of the surface samples identified quartz, feldspar, mica, clay, dolomite, and calcite minerals, as well as amorphous silica. Kaolinite, illite, and chlorite were identified as the clay minerals within the clay fractions of these samples. In addition to the minerals found in the surface samples, whole-rock XRD analyses of the drill core samples revealed alunite, anhydrite, and gypsum; furthermore, the clay fractions contained smectite alongside mixed-layer clay minerals such as smectite-illite and smectite-chlorite. SEM studies and EDX analyses identified clay minerals resulting from alteration processes. The results of all analyses indicate that argillic alteration caused by meteoric waters occurred in the surface samples, whereas silicification and argillic/advanced argillic alteration—driven by hydrothermal processes—occurred in the drill core samples; additionally, evaporite minerals formed in some core samples due to hydrothermal sulfate precipitation.