Mahkeme Kararlarının Anonimleştirilerek Erişime Açılması ve Yapay Zekâ Sistemlerinde Kullanımı
Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, sa.233, ss.113-144, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: Sayı: 233
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.113-144
- Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Yirmi birinci yüzyılın hukuk düzeni, fiziksel mahkeme salonlarının aleniyetinden dijital veri tabanlarının evrensel erişilebilirliğine doğru radikal bir dönüşüm geçirmektedir. Bu çalışma, “Devlet bütün mahkeme kararlarını anonimleştirerek erişime açmalı mıdır?” sorusunu, ulusal ve uluslararası hukuk normları, teknolojik zorunluluklar ve sosyo-ekonomik etkiler ekseninde incelemektedir. Mevcut literatür, içtihatlar ve mevzuat taraması, mahkeme kararlarının erişime açılmasının artık sadece bir “şeffaflık temennisi” olmadığını, aksine Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin “kamusal denetim” ilkesinden türeyen ve Avrupa Birliği’nin “Açık Veri Direktifi” ile ekonomik bir zorunluluğa dönüşen hibrit bir yükümlülük olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışmada, yargısal verilerin “yüksek değerli veri setleri” niteliği tartışılmakta, bu verilerin yapay zekâ sistemlerinin eğitimi açısından vazgeçilmez bir kaynak olduğu, ancak aynı zamanda kişisel verilerin korunması ve yargı bağımsızlığı gibi ciddi riskleri barındırdığı gösterilmektedir. Fransa’daki yargıç profillemesini yasaklayan düzenlemeler ve Türkiye’deki yüksek mahkeme içtihatları üzerinden, devletin yargısal veriyi erişime açarken üstlenmesi gereken düzenleyici ve koruyucu rol analiz edilmektedir. Sonuç olarak çalışma, devletin tüm mahkeme kararlarını anonimleştirerek erişime açmasının çağdaş hukuk devleti anlayışının bir gereği olduğunu savunmakta ancak bu yükümlülüğün kontrolsüz bir veri paylaşımı olarak değil, etik ve hukuki güvencelerle donatılmış, standartlaştırılmış bir kamusal dijital veri erişim arayüzü ve kamu yararını esas alan bir dijital yargı altyapısı inşası şeklinde hayata geçirilmesi gerektiğini ileri sürmektedir.
The legal system of the twenty-first century is undergoing a radical transformation from the openness of physical courtrooms to the universal accessibility of digital databases. This study examines the question, “Should the state make all court decisions accessible by anonymizing them?” within the context of national and international legal norms, technological imperatives, and socio-economic impacts. The current literature, case law, and legislation review reveal that making court decisions accessible is no longer merely a “desire for transparency.” Rather, it is a hybrid obligation derived from the “public scrutiny” principle of the European Convention on Human Rights and transformed into an economic necessity by the European Union’s “Open Data Directive.” The study discusses the nature of judicial data as “highvalue data sets,” showing that these data are an indispensable resource for training artificial intelligence systems, but also carry serious risks such as the protection of personal data and judicial independence. The regulatory and protective role that the state must assume when making judicial data accessible is analyzed through the regulations prohibiting judge profiling in France and the case law of the high courts in Turkey. In conclusion, the study argues that the state’s obligation to anonymize and make all court decisions accessible is a requirement of the contemporary rule of law. However, it asserts that this obligation should be implemented not as uncontrolled data sharing, but through the establishment of a standardized public digital data access interface equipped with ethical and legal safeguards and a digital judicial infrastructure based on the public interest.