ISPARTA AÇISI VE CİVARININ (GÜNEYBATI ANADOLU-TÜRKİYE) DEPREM TEHLİKE PARAMETRELERİ ÜZERİNE İSTATİSTİKSEL BİR DEĞERLENDİRME


Alkan H., Öztürk S., Aktaş G.

MUNZUR 3. ULUSLARARASI BİLİMSEL ARAŞTIRMALAR VE İNOVASYON KONGRESİ, Tunceli, Türkiye, 2 - 03 Mayıs 2026, ss.1-7, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Tunceli
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.1-7
  • Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Isparta Açısı, Ege ve Kıbrıs yaylarının etkileşim bölgesinde yer alır ve farklı doğrultulara sahip fay sistemlerinin birlikte geliştiği önemli bir morfotektonik yapı sunar. Bu yapısıyla, sıkışmalı, genişlemeli ve doğrultu atımlı deformasyonların bir arada görüldüğü bir tektonik etkileşim ve geçiş zonudur ve buda bölgede karmaşık bir tektonik yapının varlığına işaret eder. Ayrıca, önemli hasar ve kayıplara neden olan 1914 Isparta-Burdur (Mw7.0), 1995 Dinar-Afyon (Mw6.4), 2002 Sultandağı-Afyon (Mw6.1) ve 2019 Bozkurt (Mw6.0) depremleri, Isparta Açısı ve civarındaki deprem tehlikesinin değerlendirilmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu amaçla, Isparta Açısı ve civarındaki deprem tehlike parametreleri üzerine istatistiksel bir değerlendirme yapılmıştır. Analizler kapsamında, deprem istatistiğinin temel parametrelerinden biri olan b-değeri ile bölgedeki gerilme dağılımını ortaya koyan Coulomb gerilmesinin bölgesel değişimleri haritalanmıştır. b-değeri bölgesel değişimi için 3 Ekim 1914-30 Aralık 2025 yılları arasında 37.0°K-39.5°K enlemleri ile 29.5°D-32.5°D boylamları arasında yaklaşık 111.24 yıllık bir periyotta moment magnitüdleri 0.8£Mw£7.1 arasında değişen 23.718 deprem analiz edilmiştir. Coulomb gerilme değişimleri için, 2011-2026 yıları arasında meydana gelmiş 13 depremin (Mw≥4.5) odak mekanizması çözümü kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, b-değerinin 0.34-1.78 arasında değiştiğini göstermektedir. Düşük b-değerleri (<1.0), Eskişehir, Ilıca, Yeniceoba, Yunak ve Ilgın Fay Zonları ile Yazlıca ve Yavaşlı fayları üzerinde, Akşehir Fay Sistemi ve Alacadağ Fay Zonu üzerinde, Kırkkavak fayı üzerinde, Fethiye-Burdur Fay Zonunun güneybatı ucunda, Acıgöl Graben Sistemi üzerinde, Arızlı, Yarıkkaya, Karaadilli ve Koçbeyli fayları üzerinde, Simav fay Zonu civarında, Çavdarhisar, Çukurören ve Kütahya fayları üzerinde gözlenmiştir. Gerilmenin arttığı bölgeler ise, Gecek fayı civarı, Akşehir Fay Sisteminin kuzeybatı ucu, Yunak, Alacadağ, Davraz ve Fethiye-Burdur Fay Zonları, Burdur, Acıgöl ve Çivril-Dinar Graben Sistemleri olarak haritalanmıştır. Literatür sonuçları, düşük b-değerleri ile pozitif gerilmeli alanların gelecek deprem oluşumları için en olası bölgeler olabileceğini işaret eder. Dolayısıyla bu tür istatistiksel analizler, güncel deprem potansiyelini ve gelecek deprem tehlikesini ortaya koymada önemli bulgular sunar. Sonuçta, Isparta Açısı ve civarı için yapılacak tehlike değerlendirmelerinde özellikle bu bölgelere dikkat edilmelidir.