Kırılgan Bir Kentte Turizmin Kırılganlığı: Rehberlerin Gözünden Van Turizmi

V. ULUSLARARASI SOSYAL BİLİMLER KONGRESİ, Bitlis, Türkiye, 1 - 02 Ekim 2026, ss.172-173, (Özet Bildiri)

Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
Basıldığı Şehir: Bitlis
Basıldığı Ülke: Türkiye
Sayfa Sayıları: ss.172-173
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Adresli: Evet

Van, tarihsel ve jeopolitik olarak önemli bir kent olmasına rağmen Türkiye'nin sosyoekonomik bakımdan en geri kalmış illerinden biridir. Kentin ekonomik kaynakları sınırlıdır; buna karşılık turizm, Van için en umut verici gelişme alanlarından biri olarak görülmektedir. Ancak turist rehberleri, bu potansiyelin önünde çok sayıda ve farklı kaynaklardan beslenen sorun bulunduğunu söylemektedir. Bu çalışma, kırılgan bir kentte turizmin neden ve nasıl kırılgan hâle geldiği sorusunu, sahayı en yakından gören aktörlerden biri olan rehberlerin gözünden ele almaktadır. Araştırma, nicel ve nitel verilerin birlikte kullanıldığı karma bir yönteme dayanır. Tamamlanmış bir bilimsel araştırma projesinden (BAP) alınan 103 turist rehberinin anketi sayısal olarak 18 rehberle yapılan görüşme ise içerik analiziyle çözümlenmiştir. Verilere göre rehberler Van'ı kaynak yönünden güçlü bir turizm şehri olarak görmektedir (ortalama 4/5). Buna karşın kentin uzun yıllardır en düşük gelişmişlik düzeyinde kalması (1963'te 67 il içinde 64., 2017'de 81 il içinde 77.), bu potansiyelin zayıf bir zeminde durduğunu göstermektedir. Turizmin kırılganlığı tek bir yerde değil, birçok noktada birden karşımıza çıkmaktadır: tanıtımın yetersizliği (%57,3), ulaşım ve lojistik (turist şikâyetlerinde %81,6, mesleki sorunlarda %65,0), temel hizmet ve altyapı eksiklikleri, kısa yaz sezonu ve ziyaretçilerin büyük ölçüde tek bir pazara - İran'a - bağlı olması. Ürün ve rotaların azlığı da ayrı bir kırılganlıktır; rehberlerin neredeyse tamamının yeni rota ve çeşitlenme istemesi (18/18) bunun farkında olduklarını göstermektedir. Rehberlere göre bu sorunların tek bir nedeni yoktur; bütçe, süreklilik, kurumlar arası uyum ve erişim gibi birbirine bağlı nedenler bir arada işlemektedir. Van'da turizmin önündeki engel ne yalnız kentin yapısal zayıflığı ne de yalnız sektörün kendi eksiklikleridir; ikisi iç içe geçmiştir. Bu kırılganlık, altyapı, pazar yapısı ve eşgüdüm eksikliğinin ürettiği kalıcı bir durumdur. Rehberin sahadan biriktirdiği bilgi, bu kırılganlığı erken ve somut biçimde görmemizi sağlamaktadır.

Anahtar kelimeler: kırılganlık, Van turizmi, turist rehberi, bölgesel gelişmişlik, destinasyon sorunları

Despite its historical and geopolitical significance, Van is one of Türkiye's least developed provinces in socioeconomic terms. While the city's economic resources are limited, tourism is viewed as one of the most promising areas for development. However, tourist guides point to numerous problems stemming from various sources that hinder this potential. This study examines the question of why and how tourism becomes vulnerable in a fragile city, doing so through the eyes of tourist guides—actors with firsthand knowledge of the field. The research employs a mixed-methods approach, utilizing both quantitative and qualitative data. Quantitative analysis was performed on survey responses from 103 tourist guides (drawn from a completed Scientific Research Project), while content analysis was applied to interviews conducted with 18 guides. The data indicate that guides perceive Van as a tourism city with strong assets (scoring an average of 4 out of 5). Conversely, the fact that the city has remained at the lowest level of development for many years—ranking 64th out of 67 provinces in 1963 and 77th out of 81 in 2017—demonstrates that this potential rests on a precarious foundation. Tourism's vulnerability manifests across multiple areas: inadequate promotion (57.3%), transportation and logistics issues (cited in 81.6% of tourist complaints and 65.0% of professional challenges), deficiencies in basic services and infrastructure, a short summer season, and a heavy reliance on a single market—Iran. The scarcity of tourism products and itineraries represents another vulnerability; the fact that virtually all guides (18 out of 18) call for new routes and diversification highlights their awareness of this issue. According to the guides, there is no single cause for these problems; rather, interconnected factors—such as budget, continuity, inter-institutional coordination, and accessibility—operate in tandem. The obstacles facing tourism in Van stem neither solely from the city's structural weaknesses nor exclusively from the sector's own shortcomings; the two are inextricably linked. This vulnerability is a persistent condition resulting from deficiencies in infrastructure, market structure, and coordination. The insights gathered by the guide from the field allow us to perceive this vulnerability early on and in concrete terms.

Keywords: vulnerability, Van tourism, tourist guide, regional development, destination issues.