TÜRKİYE’NİN POTANSİYEL BÜYÜME PATİKASININ KALMAN FİLTRESİYLE TAHMİNİ: 1990-2023

Erdoğan N.

6th INTERNATIONAL PARIS SOCIAL SCIENCES CONGRESS, Paris, Fransa, 12 - 17 Temmuz 2026, ss.592-593, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Paris
  • Basıldığı Ülke: Fransa
  • Sayfa Sayıları: ss.592-593
  • Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bir ekonominin potansiyel büyüme hızı, doğrudan gözlemlenemeyen ve zaman içinde değişen gizil (latent) bir değişkendir. Bu çalışma, Dünya Bankası Kalkınma Göstergeleri (WDI) veri tabanından elde edilen yıllık GSYH büyüme oranı (NY.GDP.MKTP.KD.ZG), gayri safi sabit sermaye oluşumu (NE.GDI.TOTL.ZS), işgücüne katılım oranı (SL.TLF.CACT.ZS) ve satın alma gücü paritesine göre kişi başı GSYH (NY.GDP.PCAP.PP.KD) göstergelerini kullanarak, Türkiye’nin 1990-2023 dönemine ait gözlenen GSYH büyüme oranını yatırım oranı ve işgücüne katılım oranı gibi gözlemlenebilir değişkenlerle ilişkilendiren bir Yerel Düzey (Local Level) durum-uzayı modeli aracılığıyla, Kalman filtresi kullanarak potansiyel büyüme patikasını tahmin etmektedir. Yerel Doğrusal Trend alternatifiyle yapılan karşılaştırmada, ek eğim parametresinin bu örneklem büyüklüğünde zayıf tanımlandığı (aşırı ve yorumlanamaz şekilde kayan tahminler ürettiği) belirlenmiş; bu nedenle daha sade ve Bayes Bilgi Kriteri (BIC) tarafından da desteklenen Yerel Düzey modeli nihai model olarak seçilmiştir. Tahmin sonuçları, yatırım oranının potansiyel büyümenin istatistiksel olarak anlamlı ve güçlü bir belirleyicisi olduğunu (β=0,897; p<0,001), buna karşın işgücüne katılım oranının bu örneklemde anlamlı bir etkiye sahip olmadığını göstermektedir (p=0,639). Kalman filtresiyle elde edilen potansiyel büyüme serisi, alternatif bir yöntem olan Hodrick-Prescott filtresi (λ=6,25) tahminleriyle orta düzeyde bir korelasyon (r=0,562) göstererek bulguların iki yöntem arasında kısmi bir tutarlılığa sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Potansiyel büyümenin 2001 ve 2009 krizlerinde belirgin şekilde gerilediği tespit edilmiştir. Küçük örneklem büyüklüğü (N=34) nedeniyle bulguların üretim fonksiyonu temelli alternatif bir potansiyel büyüme tahminiyle çapraz doğrulanması önerilmektedir. 

An economy’s potential growth rate is a latent variable that is not directly observable and changes over time. This study estimates Türkiye’s potential growth path using the Kalman filter through a Local Level state-space model that associates observed GDP growth rate with observable variables such as investment rate and labor force participation rate, using indicators obtained from the World Bank Development Indicators (WDI) database: annual GDP growth rate (NY.GDP.MKTP.KD.ZG), gross fixed capital formation (NE.GDI.TOTL.ZS), labor force participation rate (SL.TLF.CACT.ZS), and GDP per capita based on purchasing power parity (NY.GDP.PCAP.PP.KD) over the period 1990–2023. In comparison with the Local Linear Trend alternative, it was determined that the additional slope parameter was weakly identified at this sample size (producing excessively and uninterpretably drifting estimates); therefore, the simpler Local Level model, also supported by the Bayesian Information Criterion (BIC), was selected as the final model. Estimation results show that the investment rate is a statistically significant and strong determinant of potential growth (β = 0.897; p < 0.001), whereas the labor force participation rate has no significant effect in this sample (p = 0.639). The potential growth series obtained via the Kalman filter exhibits a moderate correlation (r = 0.562) with estimates from the alternative Hodrick-Prescott filter (λ = 6.25), revealing partial consistency between the two methods. Potential growth is found to have declined markedly during the 2001 and 2009 crises. Due to the small sample size (N = 34), cross-validation of the findings with an alternative production-function-based potential growth estimate is recommended.