NAPROKSEN GİDERİMİ İÇİN ETKİLİ BİR ADSORBENT OLARAK NiCo2O4 NANOÇUBUKLARI/KÜMES HAYVANI GÜBRESİNDEN TÜRETİLMİŞ BİYOKÖMÜR KOMPOZİTİNİN SENTEZİ
KSÜ Mühendislik Bilimleri Dergisi, cilt.29, sa.3, ss.1122-1136, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 29 Sayı: 3
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.17780/ksujes.1907007
- Dergi Adı: KSÜ Mühendislik Bilimleri Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.1122-1136
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Naproksen (NPX), ağrı, iltihap ve ateş tedavisinde yaygın olarak kullanılan bir ilaçtır. Bununla birlikte, yüksek kullanımı ve standart atık su arıtma süreçlerindeki uzun süreli etkileri, su kaynaklarına karışmasına neden olmakta ve bu da etkili uzaklaştırma yöntemlerinin ne kadar önemli olduğunu göstermektedir. Bu çalışmada, kümes hayvanı gübresinden elde edilen biyokömür üzerinde büyütülmüş NiCo2O4 nanoçubukları (NiCo2O4/BC) kullanılarak sulu ortamlardan NPX adsorpsiyonu değerlendirilmektedir. Hazırlanan malzeme, FTIR, SEM-EDX, BET ve XRD dâhil olmak üzere analitik teknikler kullanılarak karakterize edildi. NPX adsorpsiyon parametreleri, cevap yüzey yöntemi (CYY) ile optimize edildi. pH, NPX konsantrasyonu (Co), adsorpsiyon süresi ve adsorbent miktarının NPX adsorpsiyon süreci üzerindeki etkileri, CYY’de merkezi bileşik tasarım (MKT) kullanılarak değerlendirilmiştir. ANOVA sonuçları, elde edilen ikinci dereceden modelin gerçek ve tahmini veriler arasında iyi bir uyum gösterdiğini doğruladı. Deneysel çalışmalar, pH = 3,95, Co = 12,98 mg/L ve adsorbent miktarı = 1,85 g/L değerlerinde 117,32 dakika sonra %99,3 oranında NPX gideriminin sağlandığını gösterdi. Adsorpsiyon izoterminin ve kinetik çalışmaların uyumu, adsorpsiyon sürecinin Langmuir ve sözde ikinci dereceden kinetik modeline uyduğunu ortaya koymuştur. Bu bulgular, sentezlenen NiCo2O4/BC malzemesinin, farmasötik kirleticilerle kirlenmiş atık suların giderilmesi için etkili ve sürdürülebilir bir adsorbent olarak potansiyelini vurgulamaktadır.
Naproxen (NPX) is a common medicine for treating pain, inflammation, and fever. However, its high use and long- lasting effects during standard wastewater treatment processes mean that it ends up in bodies of water, which shows how important it is to have effective removal methods. The current work evaluates the naproxen (NPX) adsorption from aqueous environments using NiCo2O4 nanorods grown on poultry dung derived biochar (NiCo2O4/BC). The prepared material was characterized using analytical techniques, including FTIR, SEM-EDX, BET, and XRD. NPX adsorption parameters were optimized by the response surface methodology (RSM). The effects of pH, NPX concentration (Co), and adsorption time, and adsorbent amount on NPX adsorption process were evaluated by using the central composite design (CCD) in RSM. ANOVA results confirmed that the obtained quadratic model showed good agreement between the actual and estimated data. The experimental experiments showed that NPX removal of 99.3% was achieved after 117.32 min with pH = 3.95, Co = 12.98 mg/L, and adsorbent amount = 1.85 g/L. The fitting of the adsorption isotherm and kinetic studies revealed that the adsorption process followed to Langmuir isotherm and pseudo-second-order kinetic models. These findings highlight the potential of the synthesized NiCo2O4/BC material as an effective and sustainable adsorbent for the removal of wastewater contaminated with pharmaceutical pollutants.