TÜRKÜLERLE VE TÜRKÜLERDE “DERT”LENMEK


Creative Commons License

Yılmaz B.

SOBİDER (Sosyal Bilimler Dergisi / The Journal of Social Science), cilt.4, ss.146-157, 2017 (Diğer Kurumların Hakemli Dergileri)

  • Cilt numarası: 4 Konu: 14
  • Basım Tarihi: 2017
  • Dergi Adı: SOBİDER (Sosyal Bilimler Dergisi / The Journal of Social Science)
  • Sayfa Sayıları: ss.146-157

Özet

“İnsana ıstırap veren her türlü hal, sıkıntı, zorluk” anlamına gelen dert kavramı, insan hayatının bir parçasıdır. İnsanoğlunun dertten âzâde olduğunu söylemek imkânsızdır. Az ya da çok, büyük ya da küçük, önemli ya da önemsiz her insanın hatta her canlının bir derdi vardır. İnsan hayatının arzulanmış olmasa dahi vazgeçilmez bir parçası olan dert kavramı, tabii olarak insanımızın her türlü duygu ve düşüncesini ezgili bir şekilde dile getirdiği halk türküleri içerisinde de çokça yer bulmaktadır. Yüzyıllar içerisinde oluşan ve bu milletin efkârını dile getiren türküler, bu milletin derdini de en güzel şekilde dile getirdiği edebi formlardan biridir. Yüzyıllardır bu milletin her halini, her efkârını dile getiren türküler bu milletin dertlerini de en güzel şekilde terennüm etmişlerdir. Türküler, bazen sevinç olup insan yüreğini coşturmuş; bazen de insanımızın feryadı olup göğe çıkmıştır. Duygular, en tesirli bir şekilde türkülerle terennüm edilmiş, dilekler hep türkülerle aranmıştır. Geçmişten günümüze bu milletin derdine, kederine, sevincine ses olmuş ve günümüze kadar da bu özelliğini hep korumuştur. Dertsiz bir toplum ve insandan bahsetmenin tespitinin zorluğu bir yana Türkler hem millet olarak hem de birey olarak dertli bir toplumdur. Savaşlar, felaketler, göçler, olumsuz hadiseler ve daha birçok sebepten ötürü bu millet dertli ve çilekeş bir millettir. Bunun neticesi olarak da Türk milleti duygu ve düşüncelerini en yalın ve en tesirli bir biçimde dile getirmiş olduğu türkülerinde bu ıstıraplı ve dertli halinden sürekli olarak bahsedile gelmiştir. Bu tespit doğrultusunda bu çalışmada “dert” kavramının türkülerde nasıl ele alındığı ve işlendiği üzerinde durulmaktadır. Çalışma bir literatür taraması yaparak içinde dert kelimesi geçen türküleri tespit etmek amacıyla yapılmamıştır. Kendi sınırlılığı içerisinde bu çalışma, örnekler üzerinden dert kavramının türkülerde nasıl işlendiği, nasıl ele alındığı ve ne gibi çözümler ürettiğine dair bazı tespitleri yapabilme amacı gütmektedir.

Anahtar Kelimeler: Türkü, Dert, Halk kültürü, Türk milleti, Halk müziği 

Abstract The notion of trouble which means "All kinds of situations that cause human suffering, hardship, difficulty" is a part of human life. It is not impossible to say that human beings are clear of trouble. More or less, big or small, important or insignificant, every human being, even every living thing, has a tribulation. The concept of trouble, which is an indispensable part of human life even if it is not desirable, takes a lot of places in the folk songs which expresses all kinds of feelings and thoughts of our humans in a melodious manner. Folk songs that have formed over the centuries and the expressed our nation's dolefulness are one of the literary forms that the nation has expressed their trouble in the most beautiful way. In this regard, it is emphasized that how the concept of "trouble" is handled and processed in folk songs. The study was carried out in order to determine the folk songs including word of trouble by making a literature review. This study that has a limit in itself, aims to make some determinations about how the concept of trouble is handled, processed and what solutions it produces.

Key Words: Trouble, Folk culture, Turkish nation, Folk song