ULTRAVİYOLE RADYASYONUN (UV-B) NEDEN OLDUĞU HÜCRE HASARINA BAĞLI YAPISAL DEĞİŞİKLİKLERİN İNCELENMESİ


Erzen Yıldız H., Demir C.

3. BİLSEL INTERNATIONAL SUMELA SCIENTIFIC RESEARCHES CONGRESS, Trabzon, Turkey, 6 - 07 April 2024, pp.892-900

  • Publication Type: Conference Paper / Full Text
  • City: Trabzon
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.892-900
  • Van Yüzüncü Yıl University Affiliated: Yes

Abstract

DNA ile etkileşime girebilen, genom bütünlüğünü değiştirebilen ve canlıların normal yaşam süreçlerini

etkileyebilen, aynı zamanda kanserojen etkisi olan dışsal ajanlardan UV radyasyonunun (UVR) dünya

yüzeyinde görülme olasılığı giderek artmaktadır. UVR' nin bir kısmı (UV-A: 315–400nm; UV-B: 280–315nm;

UV-C: <280nm), stratosferik ozon tarafından emilir. UV-B radyasyonunun en belirgin özelliği canlı sistemler

üzerindeki hücresel DNA hasarıdır ve organizmaların normal yaşam süreçlerini büyük ölçüde etkileyen önemli

bir olaydır. Hasar karşısında organizmalar, fotoreaktivasyon, baz eksizyon onarımı (BER), nükleotid eksizyon

onarımı (NER), uyumsuzluk onarımı (MMR), çift sarmal kırılmalarının (DSB) onarımı ve hasar toleransı gibi

bir dizi spesifik ve yüksek düzeyde korunmuş onarım mekanizmaları geliştirmiştir.

Çalışmada uygulama materyali olarak, ücretsiz veri erişim sitesi Kaggle uygulamasından sağlanan UV-B

ile DNA hasarı veri kümesi kullanıldı (25.03.2024). Biz çalışmamızda bu veri setini kullanarak istatistiksel

açıdan veri setini değerlendirmeyi ve yorumlamayı amaçladık. Veri setinde UV-B ile DNA hasarı oluşturulmuş

hücreler ile sağlam hücrelerden oluşan kontrol grubuna ait gri seviye birlikte oluşum matrisi (GLCM), fraktal

boşluk, hücre çekirdeği ve hücre zarının değerlendirildiği değişkenler mevcuttur. GLCM algoritması,

günümüzde geleneksel teknikler ile gösterilemeyen dokudaki küçük değişiklikleri tespit etmede sıklıkla

kullanılan hesaplamalı biyoloji yöntemidir. Yapılan incelemeye göre, GLCM kontrast, fraktal boşluk, hücre zarı

ve hücre çekirdeği için grup ortalamaları arasındaki fark istatistik olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir

(p<0.005). Buna göre UV-B ile DNA hasarı oluşan hücrelerde GLCM kontrast ve fraktal boşluk ortalama

olarak kontrol grubuna göre daha yüksek bulunurken, hücre zarı ve hücre çekirdeği daha düşük bulunmuştur.

UV-B radyasyonuna bağlı hücre ve DNA hasarının oluşum mekanizmaları üzerine yapılan geniş

araştırmalar oluşan hasarın tamir edilebilmesi konusunda bir potansiyel temel oluşturabilir.

Anahtar Kelimeler: DNA hasarı, Hücre, UV-B radyasyonu