Maduniyetini Doğuran Kimlikler: Kadın ve Medyadaki Yansıması

Creative Commons License

celik a.

Current perspectives in social sciences (Online), cilt.30, sa.2, ss.288-301, 2026 (TRDizin)

Özet

İnsanlığın ilk anından beri, iki insanın olduğu her yerde hiyerarşik düzen mutlak bir durum olarak günümüze kadar gelmiştir. Toplumsal bölünme anlamına gelen hiyerarşi, belirli bir aşamadan sonra doğal bir akış ve kimliklenme ile farklı kutuplardan müteşekkil bir toplumsal yapı oluşturur. Bu anlamda maduniyet, toplumsal hiyerarşide ikincil konuma itilen, marjinalleştirilmiş, sınırlandırılmış ve temsil kabiliyeti elinden alınmış kesimleri imleyen bir nosyondur. Kadın, özellikle ataerkil sistemin baskıcı işleyişi nedeniyle madun bir grup olarak karşımıza çıkmaktadır. Demografik olarak popülasyonun yarısını teşkil ettikleri için ve ayrıca tüm toplum ve kültürlerde alt-aşağı konumda olabildikleri için en geniş maduniyet grubudur. Medya, bu madun kimlikleri temsil üzerinden yeniden üreterek hiyerarşik düzenin devamını tesis etmektedir. Toplumsal sorunlar açısından medya, tüketicisinin bilincini şekillendirdiğinden bu sorunsalın özelinde, en kritik kitlesel etkileşim aracı olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışma ile toplumsal bir konum olarak maduniyetin kuşaklar arası aktarımı ve bilincin inşası açısından değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Ataerkil düzenin temel nesnesi olan kadın ve kadının madun kimliği, çalışmanın odağını teşkil etmektedir. Çalışmanın kavramsal çerçevesi Gayatri Chakravorty Spivak’ın “madun” kavramı ile kurulmuştur. Elde edilen bulgular, Norman Fairclough’un Eleştirel Söylem Analizi yöntemi ile analiz edilmiş olup; edinilen bulgular ışığında denilebilir ki; kadının medyadaki temsili, toplumun gelişmişlik düzeyi ve eğitim seviyesi ile paralel bir özgürleşme sağlanmadığını göstermektedir. Genel toplumsal anlam ufku, dil, bilinç ve yapı üzerinden kendini yeniden üretermiştir/üretmektedir. Buna karşın, kadın maduniyeti ortak bilinçdışının ürünü olarak analitik bir yöntemle toplum sathında açımlanması önerilebilir. Kadın maduniyetinin anlaşılması ve çözüme yönelik adımlar atılması, ancak onun karşısına egemen bir erkek kimliği konumlandırılarak analiz edilmesi ile mümkün olabilir. Zira, bir toplumsal olgunun anlaşılması için onun zıddı ile dolayımlanması gerekmektedir.
Since the dawn of humanity, hierarchical order has persisted as an absolute condition wherever two people coexist, continuing to the present day. Hierarchy, which implies societal division, forms a social structure composed of different poles through a natural flow and identification after a certain stage. In this context, subalternity is a notion that refers to groups relegated to a secondary position, marginalized, restricted, and stripped of their representational capacity within the societal hierarchy. Women, in particular, emerge as a subaltern group due to the oppressive mechanisms of the patriarchal system. Constituting half of the population demographically and being positioned as subordinate across all societies and cultures, women represent the largest subaltern group. The media, by reproducing these subaltern identities through representation, ensures the perpetuation of the hierarchical order. In terms of societal issues, the media, as it shapes the consciousness of its consumers, stands out as the most critical mass communication tool in this particular problematic. This study aims to evaluate subalternity as a societal position in terms of its intergenerational transmission and the construction of consciousness. Women, as the primary object of the patriarchal order, and their subaltern identity form the focus of this study. The conceptual framework of the study is established through Gayatri Chakravorty Spivak’s concept of the “subaltern.” The findings obtained have been analyzed using Norman Fairclough’s Critical Discourse Analysis method, and based on these findings, it can be said that the representation of women in the media does not indicate a liberation parallel to the level of societal development and education. The general societal horizon of meaning has reproduced/is reproducing itself through language, consciousness, and structure. In contrast, it can be suggested that women’s subalternity, as a product of the collective unconscious, should be unpacked across society through an analytical method. Understanding women’s subalternity and taking steps toward solutions is only possible by analyzing it in relation to the dominant male identity positioned against it. For a societal phenomenon to be understood, it must be mediated through its opposite.