XX. Yüzyılın Başında Bitlis'te Bir Aşiret Reisi: Hacı Musa Bey


Kardaş A.

Türk-İslâm Dünyası Sosyal Araştırmalar Dergisi (TİDSAD), ss.45-58, 2018 (Diğer Kurumların Hakemli Dergileri)

  • Basım Tarihi: 2018
  • Dergi Adı: Türk-İslâm Dünyası Sosyal Araştırmalar Dergisi (TİDSAD)
  • Sayfa Sayıları: ss.45-58

Özet

Osmanlı Devleti, XIX. yüzyılın sonu ile XX. yüzyılın başlarında büyük
olaylara şahit olmuştu. Bu dönemde ülkede yaşanan siyasî ve sosyal gelişmeler
arasında Sultan II. Abdülhamit’in daha önceki dönemlerde etkisi iyice azalmış olan
aşiretlerin Hamidiye Süvari Alayları ile yeniden canlandırması önemli bir yer
tutmuştu. Özellikle Doğu Anadolu’da büyük devletlerin kışkırtmalarıyla çıkan
Ermeni isyanlarının bastırılmasında ve Birinci Dünya Savaşı sırasında Ermeni-Rus
birliklerine karşı aşiretler önemli görevler ifa etmişlerdi. Bu aşiretler arasında Hacı
Musa Bey’in Huytu Aşireti önemli yer tutmuştu. Aşiret, Bitlis’in savunulması ve
Mustafa Kemal Paşa’nın komutasında düşman işgalinden kurtarılmasında da
önemli bir yer almıştı.
Milli Mücadele döneminin başında Mustafa Kemal Paşa’nın isteğiyle
Erzurum’da toplanan kongreye çağrılan Hacı Musa Bey, kendisine düşman olan
aşiretlerin fenalık yapmalarından çekindiği için katılmamıştı. Kongreye katılmadığı
halde Heyet-i Temsiliye üyeliğine seçilmişti. Cumhuriyet’in ilk yıllarında doğuda
patlak veren Şeyh Said İsyanı’nın hazırlanmasında etkisi olduğu ileri sürülen Hacı
Musa Bey hükümetin güvenlik tedbirleri dolayısıyla Batı Anadolu’ya yerleştirdiği
bölgenin ileri gelenleri arasında da bulunuyordu.
Anahtar Kelimeler: Bitlis, Aşiret, Hacı Musa Bey, Mustafa Kemal Paşa.

Ottoman Empire witnessed major events in the early of XX. century with
the end of XIX. century. Among the political and social developments in the
country during this period, the resurgence of the tribes, which had been under the
influence of Sultan II. Abdulhamid in previous periods, with the Hamidiye Cavalry
Regiments, had an important place. The rebellion of the Armenian revolts,
especially in Eastern Anatolia with the provocations of the great states, during the
First World War, the tribes carried out important tasks against the Armenian-
Russian troops. Among these tribes Hacı Musa Beg’s Huytu Tribe had an
important place. The Tribe also played an important role in defending, freeing
Bitlis from enemy occupation under the command of Mustafa Kemal Pasha.
Hacı Musa Bey who summoned by Mustafa Kemal Pasha, at the beginning
of the period of National Struggle, to the congress convened in Erzurum, but he did
not participate because he was afraid that the tribes who were hostile to him would
be evil. Although he did not attend the congress, he was elected as a member of the
Heyet-i Temsiliya. In the early years of the republic, Hacı Musa Bey, who was
claimed to have an influence in the preparation of the Sheikh Said Rebellion that
erupted in the east, was also among the notables of the region he placed in Western
Anatolia due to security measures.
Keywords: Bitlis, Tribe, Hacı Musa Bey, Mustafa Kemal Pasha.