Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) Kullanılarak Bingöl İli Çığ Duyarlılık Haritasının Üretilmesi ve ROC-AUC Analizi ile Doğrulanması
Coğrafi Bilimler Dergisi, cilt.24, sa.2, ss.805-831, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 24 Sayı: 2
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.33688/aucbd.1916080
- Dergi Adı: Coğrafi Bilimler Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: Central & Eastern European Academic Source (CEEAS), Directory of Open Access Journals, TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.805-831
- Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Çalışma, Bingöl’de kar çığlarının mekânsal duyarlılığını Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) tekniklerinden biri olan Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) yaklaşımıyla modellemektedir. Çalışma parametreleri (yükseklik, eğim, bakı, yamaç eğriselliği, arazi kullanımı) Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ortamında analiz edilmiştir. Üretilen duyarlılık modeli; "Çok Düşük"ten "Çok Yüksek"e kadar beş kategoride sınıflandırılmış; modelin tahminsel geçerliliğiyse Alıcı İşletim Karakteristiği (ROC) eğrisiyle test edilmiştir. Bingöl ilinin çığ duyarlılık haritası beş kategoriye ayrılmıştır Çok Yüksek: %3,23, Yüksek: %14,47, Orta: %51,55 Düşük: %30,74 Çok Düşük: %0,01 olarak belirlenmiştir. AHP sonuçlarına göre, Bingöl’ün, Kuzey Anadolu Fayı (KAF) ve Doğu Anadolu Fayı’nın (DAF) kesişim zonu üzerindeki yüksek eğimli 30°-40°, 1750m üzeri yükseklikler ile kuzey ve kuzeybatı bakı ağırlıklı ve bitki örtüsünden yoksun sahaların ekstrem düzeyde, çığ duyarlılığı sergilediğini göstermiştir. İstatistiksel doğrulamada elde edilen 0,94 AUC (Area Under Curve) değeri, modelin çığ patikalarını tanımlamada %94 oranında doğruluk performansına sahip olduğunu kanıtlamaktadır. Statik parametre kullanımı çalışmanın kısıtı olsa da, elde edilen veriler Bingöl'de yapılmış/yapılacak çalışmalara entegre edilerek önleyici planlamalara katkı sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler: Çığ duyarlılığı, Bingöl, Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP), CBS, ROC-AUC