Lise Öğretmenlerinin Gözünden Akran Zorbalığı: Van İli Merkez İlçelerinde Nitel Bir Araştırma

Creative Commons License

EMEK E., KOÇ S.

Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi(BAEBD), cilt.17, sa.2, ss.1271-1297, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu araştırma, lise öğretmenlerinin öğrenciler arasındaki akran zorbalığına ilişkin görüşlerini; zorbalığı nasıl tanımladıklarını, nedenlerini nasıl anlamlandırdıklarını, bu durumla nasıl baş ettiklerini ve önlemeye yönelik hangi önerileri geliştirdiklerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, akran zorbalığını öğrenci davranışları ya da yaygınlık verileri üzerinden değil, okul ortamında doğrudan gözlem, yorum ve müdahale konumunda bulunan öğretmenlerin bakış açısından ele alması bakımından önem taşımaktadır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde betimsel nitelikte tasarlanmıştır. Çalışma grubu, Van ilinin İpekyolu, Tuşba ve Edremit ilçelerinde görev yapan ve maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemiyle seçilen 20 lise öğretmeninden oluşmaktadır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış, içerik analiziyle çözümlenmiştir. Bulgular, öğretmenlerin akran zorbalığını çoğunlukla baskı, şiddet, saldırı, dışlama ve rahatsız edici davranışlar üzerinden tanımladıklarını; özellikle psikolojik baskı ve güç ilişkilerine vurgu yaptıklarını göstermiştir. Öğretmenler zorbalığın nedenlerini ailesel, kişisel ve çevresel etkenlerle açıklamış; baş etme sürecinde görüşme, rehberlik servisiyle iş birliği, mağduru destekleme ve aile ile iletişimi öne çıkarmıştır. Önlemeye yönelik öneriler ise veli iş birliği, farkındalık çalışmaları, empati etkinlikleri, atılganlık eğitimi ve okul içinde ortak tavır geliştirme etrafında toplanmıştır. Araştırma, akran zorbalığının bütüncül bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.
This study aims to examine high school teachers’ views on peer bullying among students, focusing on how they define bullying, how they interpret its causes, how they cope with it, and what kinds of preventive suggestions they develop. The study is significant in that it addresses peer bullying not through student behaviors or prevalence data alone, but from the perspectives of teachers who directly observe, interpret, and intervene in such incidents within the school setting. The research was designed as a descriptive qualitative study within the qualitative research approach. The study group consisted of 20 high school teachers working in the central districts of Van province, namely İpekyolu, Tuşba, and Edremit, selected through maximum variation sampling. Data were collected through a semi-structured interview form and analyzed using content analysis. The findings revealed that teachers mostly defined peer bullying through concepts such as pressure, violence, aggression, exclusion, and disturbing behaviors, with particular emphasis on psychological pressure and power relations. Teachers explained the causes of bullying through familial, personal, and environmental factors, while the most prominent coping strategies included talking with students, collaborating with the guidance service, supporting the victim, and maintaining communication with families. Preventive suggestions centered on parent collaboration, awareness- raising activities, empathy-based practices, assertiveness training, and developing a common stance within the school. The study indicates that peer bullying should be addressed through a holistic approach.