Yapısal Güvenlikten Kentsel Dirençliliğe: 2023 Kahramanmaraş Depremleri Literatüründe ‘Tasarım Boşluğunun’ Haritalandırılması

Creative Commons License

Erçek Y. D.

Türk deprem araştırma dergisi (Online), cilt.8, sa.2, ss.331-342, 2026 (Scopus, TRDizin)

Özet

6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri, sismik aktivite, yapısal hasar ve tıbbi müdahaleler odaklı geniş bir literatür tetiklemiştir. Bu çalışma, afet sonrası bilimsel literatürün tematik yönelimini bibliyometrik yöntemlerle haritalandırarak mekânsal planlama ve kentsel tasarımın bu süreçteki konumunu sorgulamaktadır. Mayıs 2026’da Web of Science veri tabanından elde edilen 663 yayın, detaylı veri temizleme (thesaurus) sonrasında VOSviewer yazılımı ile analiz edilmiştir. Bulgular, literatürün tıp, yerbilimleri ve inşaat mühendisliği ekseninde kümelendiğini; kentsel tasarımı belirleyen mekânsal parametrelerin ise oldukça sınırlı temsil edildiğini göstermektedir. Yapısal güvenliği merkeze alan bu nicel yoğunlaşma ile sosyo-mekânsal boyutun zayıflığı arasındaki asimetri, çalışmada "tasarım boşluğu" (design gap) olarak kavramsallaştırılmıştır. Çalışma, afet sonrası kentsel dirençliliğin sağlanması için iyileşme sürecinin salt mühendislik odağından çıkarılarak, mekânsal kaliteyi önceleyen bütüncül bir tasarımla kurgulanması gerektiğini vurgulamaktadır.

The February 6, 2023 Kahramanmaraş earthquakes triggered extensive literature focusing on seismic activity, structural damage, and medical interventions. This study examines the position of spatial planning and urban design within post-disaster research by mapping the thematic orientation of the scientific literature through bibliometric methods. A total of 663 publications retrieved from the Web of Science database in May 2026 were analyzed using VOSviewer following a detailed data cleaning (thesaurus) process. Findings indicate a strong concentration in medicine, earth sciences, and civil engineering, whereas spatial parameters related to urban design remain underrepresented. This structural safety-oriented concentration and weak socio-spatial dimension are conceptualized as a “design gap,” highlighting the need for spatial quality-oriented post-disaster recovery beyond an engineering-centered perspective.