Akademik Veri Yönetim Sistemi
18. ULUSLARARASI İSTANBUL BİLİMSEL ÇALIŞMALAR KONGRESİ, İstanbul, Türkiye, 30 - 31 Aralık 2025, ss.326-343, (Tam Metin Bildiri)
Batı Marmara Türkiye’deki 12 düzey-1 bölgesinden biridir. Bu bölgede TR21 ve TR22 düzey-2
bölgeleri yer almaktadır. TR21 düzey-2 bölgesi Tekirdağ, Edirne ve Kırklareli; TR22 düzey-2 bölgesi
ise Balıkesir ve Çanakkale düzey-3 bölgelerini yani illerini kapsamaktadır. Bu çalışmanın amacı 2007-
2024 yılları arasında Batı Marmara bölgesinde nüfus yapısının değişimini ve bu değişime etki eden
faktörleri incelemektir. Çeşitli değişkenlerin zamansal değişimini inceleyen bu çalışmada nicel yöntem
kullanılmıştır. Çalışmada Türkiye İstatistik Kurumu’nun verileri kullanılmış olup nüfus miktarı, ortanca
yaş, bağımlılık oranı ve cinsiyet oranı verileri 2007-2024 dönemini kapsarken net göç hızı verisi 2008-
2024 dönemini, toplam doğurganlık, kaba doğum ve kaba ölüm verileri ise 2009-2024 dönemini
kapsamaktadır. Batı Marmara düzey-1 bölgesinde 2007 yılında 3.052.555 olan nüfus, 17 yılda 779.947
artarak 2024’te 3.832.502’ye çıkmıştır. Diğer bir ifade ile bölgede nüfus 17 yılda %25,6 ve yıllık %1,5
artmıştır. Toplam doğurganlık hızının çok düşük olduğu bölgede, nüfusun hızla artmasının nedeni net
göç hızının yüksek olmasıdır. Nitekim 2009’da 1,54 olan toplam doğurganlık hızı, 2024’te 1,31’e, aynı
süreçte ham doğum oranı da ‰11,7’den ‰8,7’ye inmiştir. 2008-2024 arasında bölgede net göç hızı ise
yüksek olup kabaca ‰5 ile ‰15 arasında değişmiştir. Özellikle bölgede yer alan Tekirdağ, son yıllarda
sanayinin hızla gelişmesiyle Türkiye’de en fazla göç alan illerden biri olmuştur. Batı Marmara
bölgesinde son 17 yılda nüfus artarken demografik yapı değişmiştir. Bölgede toplam doğurganlık ve
ham doğum hızının giderek azalması ve ortanca yaşın yükselmesi ile birlikte 0-14, 15-64 ve 65+ yaş
gruplarının toplam nüfustaki payları değişmiştir. 2007’de %19,5 olan çocuk nüfusun payı, 2024’te
%16,7’ye, çalışma çağındaki nüfusun payı %70,2’den %68,3’e inmiş, yaşlı nüfusun payı ise %10,3’ten
%15’e çıkmıştır. Verilerden de anlaşılacağı üzere bölgede çocuk ve çalışma çağındaki nüfusun payı
giderek azalırken yaşlı nüfusun payı hızla artmaktadır. Bölgede nüfusun yaş yapısının değişmesi,
bağımlılık oranlarının da değişmesine neden olmuştur. 2007’de %27,9 olan çocuk bağımlılık oranı,
2024’te %24,4’e inmiş aynı süreçte yaşlı bağımlılık oranı %14,6’dan %22’ye çıkmıştır. Genç bağımlılık
oranının azalması ile 2007-2014 arasında %42,5’ten %41,9’a inen toplam bağımlılık oranı ise sonraki
süreçte yaşlı bağımlılık oranının hızla yükselmesiyle 2014-2024 arasında artmış ve %41,9’dan %46,4’e çıkmıştır.
Bu süreçte bölgenin nüfus piramidi değişmiş ve ortanca yaş 33,8’den 39,8’e çıkmıştır. Nüfus
piramidinin alt kısmı daralırken orta ve üst kısım ise yaşlanmanın artması ile genişlemiştir. Toplam
doğurganlık hızının giderek azaldığı ve ortanca yaşın yükseldiği bölgede yakın gelecekte demografik
yapı değişmeye devam edecek ve yaşlı nüfus hızla artacaktır.