Enfeksiyöz Kanatlı Hayvan Hastalıkları, Banur Boynukara,Seyyal Ak,Beren Başaran Kahraman,Mehmet Cemal Adıgüzel, Editör, Akademisyen Kitabevi, Ankara, ss.81-90, 2025
Kanatlı tüberkülozu, insanlarda, sığırlarda ve diğer hayvanlarda görülebilen, kronik granülomatöz bakteriyel zoonoz bir enfeksiyondur. Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü'nün B Listesi'nde yer alır. Hastalığa Mycobacterium avium kompleks, M. tuberculosis, M. genavense, M. intracellulare ve M. gordonae neden olur. Bulaşma, dışkı ile kontamine olmuş çevresel materyallerin oral yolla alınmasıyla gerçekleşir. Hastalık, genellikle olumsuz koşullarında yetiştirilen ileri yaşlı kanatlılarda ortaya çıkar ve kilo kaybı, kondisyon düşüşü, yumurta üretiminde azalma ve ölümle sonuçlanabilir. İnsanlara bulaşma, doğal direnç, bağışıklık durumu, etkene maruz kalma sıklığı ve bakterinin miktarı gibi faktörlere bağlıdır. Tanı, iç organlardaki nodüllerin bakteriyoskopik ve histopatolojik incelenmesiyle aside dirençli basillerin tespitine dayanır. Kanatlılarda tüberkülozun kontrolü, etkilenen hayvanların ve ekipmanların ortadan kaldırılmasını gerektirir. Ticari sürülerde görülme sıklığı azalmıştır. Ancak küçük ölçekli çiftliklerde ve hobi amaçlı yetiştirilen hayvanlarda sporadik olarak rastlanır.