Panorama 25 Aralık Müzesi’nde Antep Savunması’nın İzleri

Creative Commons License

ÇELİK D., KULAZ M.

Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sa.72, ss.362-375, 2026 (TRDizin)

Özet

19. Yüzyıl’da Osmanlı İmparatorluğu’nda yaşanan siyasi ve ekonomik gelişmeler, Anadolu kentleri üzerinde dengeleri sarsarak imparatorluğun gerilemesine sebep olmuştur. Bu değişimler özellikle Birinci Dünya Savaşı ile belirginleşmiştir. Osmanlı’nın içinde yer aldığı İttifak Devletleri, savaş mağlubu olarak ağır bir fatura ödemek zorunda kalmıştır. Savaş sonrası imzalanan Mondros Mütarekesi ile İtilaf Devletleri’nin işgalleri, Türk toplumunu derinden sarsmış ve Anadolu’da yer yer isyan ve ayaklanmalara sebep olmuştur. İşgal edilen şehirlerden biri de Gaziantep’tir. Bu işgallere karşı Anadolu’nun birçok şehrinde olduğu gibi Gaziantep’te de milli mücadele hareketleri başlatılmıştır. Mustafa Kemal Atatürk’ün “Ya Ölüm Ya İstiklâl” sözü Gaziantep’te olağanüstü bi r mücadeleye dönüşmüştür. Şehirde, 20. yüzyılın başlarında gerçekleşen bağımsızlık hareketleri içinde dikkat çeken Gaziantep Savunması’ nı konu alan Panorama 25 Aralık Müzesi öne çıkmaktadır. Postmodern mimari tasarım ile dizayn edilen müzede kullanılan etkili sergileme yöntemleri ile Antep Savunması ziyaretçilere aktarılmaktadır. Müzenin kronolojik sergi düzeni, milli mücadelenin özgün hikâyesi ile ziyaretçiler üzerinde büyük bir etki oluşturarak, ziyaretçilerin milli mücadele tarihi ile derin bağlar kurmalarına imkân sağlamaktadır. Bu çalışmada, müzenin sanat galerisinde Antep Savunması’nı konu alan 14 yağlı boya tablosu ele alınmıştır. Çalışmaya dâhil edilen bu tablolar da bölgede yaşanan ortak acıların, zaferin ve ulusal kimlik vurgulanmaktadır. Bu açıdan tabloların incelenmeye değer, belgesel nitelik taşıyan eserler olduğu söylenebilir.
The political and economic developments experienced in the Ottoman Empire in the 19th century shook the balances in Anatolian cities and caused the decline of the empire. These changes mostly erupted with the First World War. The Central Powers, which the Ottoman Empire was a part of, had to pay a heavy price as the war losers. The Armistice of Mudros signed between the Allied Powers after the war and the occupations carried out by the Allied Powers in order to maintain public order deeply shook the Turkish society and caused occupations in Anatolia. Gaziantep was among the occupied cities. National struggle movements were initiated in Gaziantep as in many cities of Anatolia against these occupations. Mustafa Kemal Atatürk's words "Either Death or Independence" turned into an extraordinary struggle in Gaziantep. The Panorama 25 December Museum, which is about the Gaziantep Defense, which attracted attention among the independence movements that took place in the early 20th century, stands out in the city. Designed with a postmodern architectural design, the museum conveys the Antep Defense to visitors with effective exhibition methods. The exhibition layout in the museum, which presents the Antep Defense chronologically with its unique story, creates a great impact on visitors and allows them to establish deep connections with the history of the national struggle. There are 14 oil paintings on the Antep Defense in the museum's Art Gallery. The stories conveyed in the paintings that are the subject of this study are evidence of the common pain experienced in the region, victory and the protection of national identity.