Üniversite Öğrencilerinin Doğu-Batı Temsilleri: Ayrımlar, Eleştiriler, Talepler


Peker-Dural H., Tuzkaya F., Elçi C., Akça E., Mehmetoğlu E., Solak Ç., ...Daha Fazla

TÜRK PSİKOLOJİ YAZILARI, cilt.21, ss.103-116, 2018 (Diğer Kurumların Hakemli Dergileri)

  • Cilt numarası: 21
  • Basım Tarihi: 2018
  • Dergi Adı: TÜRK PSİKOLOJİ YAZILARI
  • Sayfa Sayıları: ss.103-116

Özet

 

İnsan çevresini gözlemleyerek ve ona anlamlar yükleyerek çevresine ilişkin temsiller oluşturur. Söz konusu temsiller tarihsel, kültürel ve sosyal arka plandan, bireyin çevreyle olan etkileşiminden ve paylaşılan anlamlardan etkilenerek inşa edilir (Göregenli, 2013). Bireylerin mekâna ilişkin sosyal temsillerini açığa çıkarmak amacıyla yaygın olarak kullanılan yöntemlerden biri de bilişsel haritalamadır. Bu çalışmada da etnik, politik ve coğrafi farklılıklar bakımından gençlerin Türkiye’ye ilişkin sosyal temsilleri bilişsel haritalama yöntemiyle incelenmiştir. Araştırmada hem Türkiye’nin batısında yer alan Ege Üniversitesi’nde, hem de Türkiye’nin doğu ve güneydoğusunda yer alan Mersin, Mardin Artuklu ve Dicle Üniversitesi’nde çeşitli bölümlerde öğrenim gören toplam 461 üniversite öğrencisi yer almıştır. Katılımcılara sosyo-demografik özelliklerini öğrenmeye yönelik soru formu verilmiş ve zihinlerindeki Türkiye’yi aktarmaları için bilişsel haritalama yöntemi uygulanmıştır. Haritalardan elde edilen veriler, içerik analizi ile değerlendirilmiştir. İncelenen ögeler, coğrafi ve sembolik niteliklerine göre sınıflndırıldığında, coğrafi ögelerin denizler, dağlar, anıt-yapılar gibi doğal ve insan eliyle yapılmış nesnel ögeleri; sembolik ögelerin ise Türkiye’ye ilişkin çeşitli metaforları ve sembolleri içerdiği gözlenmiştir. Sembolik ögeler incelendiğinde, Türkiye’nin “Doğu”sunun ve “Batı”sının farklı sembol ve ifadelerle temsil edildiği dikkati çekmektedir. Bu ögelerin “talepler”, “eleştiriler”, ve “toplumsal ayrımlar” olmak üzere üç farklı kategori altında toplandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Haritalara yansıyan temsillerin gençlerin doğdukları ve yaşadıkları coğrafya tarafından şekillendirildiği görülmektedir. Araştırmanın sonuçları, Türkiye’deki etnik, kültürel ve coğrafi farklılıklar ile politik iklim göz önünde bulundurularak çevre psikolojisi ve sosyal psikoloji kuramlarıyla tartışılmıştır.


Anahtar kelimeler: Sosyal temsiller, bilişsel haritalama, Türkiye temsilleri, doğu ve batı

 

People constitute representations about environment by observing and attributing meaning to it. These representations are constructed by shared meanings, individual-environment interaction and the historical, cultural and social background of the person (Göregenli, 2013). Cognitive mapping is a widely used technique to reveal the representations related to environment. In this study, social representations of young people in Turkey were examined in terms of ethnic, political and geographical diffrences. Data was collected from 461 university students from various departments both in Ege University on the west of Turkey, and in Mersin, Mardin Artuklu and Dicle Universities on the eastern and southeastern Turkey. A socio-demographic form and a blank A3 sized paper were given to participants and they were requested to draw Turkey’s image in their mind onto this paper. The obtained data were evaluated by content analysis and analyzed according to geographical and symbolic items. Geographical items include natural and human-made objects such as seas, mountains, monuments-structures; and symbolic items include various metaphors and symbols. According to the results of the symbolic items’ analysis, the “East” and the “West” of Turkey were represented with diffrent symbols and verbal items. These symbolic items were examined under three categories: “claims”, “criticisms” and “social distinctions”. These representations are shaped by where the participants have born and live. The results have been discussed from environmental and social psychology theoretical perspective by considering ethnic, cultural and geographic diffrences and political conditions in Turkey.


Key words: Social representations, cognitive mapping, representations of Turkey, east and