ÂYETLERİN İKTİBÂSINDA ÖNE ÇIKAN EDEBÎ GAYELER: KLASİK ARAP EDEBİYATI ÖZELİNDE


Creative Commons License

Aladağ M. Ş.

Balıkesir İlahiyat Dergisi, no.13, pp.95-117, 2021 (Peer-Reviewed Journal)

  • Publication Type: Article / Article
  • Publication Date: 2021
  • Journal Name: Balıkesir İlahiyat Dergisi
  • Journal Indexes: Other Indexes
  • Page Numbers: pp.95-117
  • Van Yüzüncü Yıl University Affiliated: Yes

Abstract

Bu makale, belâgat ilminde Kur’ân ve hadis eksenli bir sanat olan iktibâsın öne çıkan edebî gayelerini, klasik döneme ait birtakım şiir ve nesir örnekleri çerçevesinde konu edinmektedir. Söze kazandırdığı inandırıcılık ve muhatapların üzerinde bıraktığı derin etki sayesinde iktibâs, başta edebiyat dünyası olmak üzere avamdan havasa kadar toplumun tüm kesimlerince uygulandığı gözlemlenmektedir. Bu doğrultuda iktibâs, sıradan konuların ve güncel diyalogların yanı sıra üstün bir analiz kabiliyeti gerektiren seviyeli metinlerde sıklıkla başvurulan bir edebî sanat olarak dikkat çekmektedir. Klasik Arap edebiyatı kaynakları, başta şair ve edipler gibi entelektüel sınıflar olmak üzere Müslüman toplumun değişik zümrelerinin ilahî hitabın gücünden yararlanmak maksadıyla iktibâs sanatını çeşitli vesilelerle tatbik ettiklerini ve bu konuda nitelikli örnekler verdiklerini aktarmaktadır. Bu makalenin temel amacı, konu hakkında yazılmış eserlerde temas edilmeyen veya dikkat çekmeyecek şekilde satır aralarında değinilmekle yetinilen iktibâsın öne çıkan edebî gayelerini analitik ve bütüncül bir perspektifle kategorize ederek ele almaktır.