Default Mode Network ve Alzheimer Hastalığında İşlevsel Bağlantısallık
Sağlık Araştırmaları 1, İsmet Meydan,Canan Demir, Editör, Özgür Yayınları, Gaziantep, ss.87-101, 2026
- Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Araştırma Kitabı
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.58830/ozgur.pub1416.c5691
- Yayınevi: Özgür Yayınları
- Basıldığı Şehir: Gaziantep
- Sayfa Sayıları: ss.87-101
- Editörler: İsmet Meydan,Canan Demir, Editör
- Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Default Mode Network (DMN), bireyin dışsal bir göreve odaklanmadığı dinlenim durumlarında etkinliği artan içsel bilişsel süreçlerle ilişkili olan beyin ağlarından biridir. Posterior singulat korteks (PCC), medial prefrontal korteks (mPFC), inferior pariyetal lob (IPL) ve precuneus gibi bölgelerden oluşmaktadır. Öz-farkındalık, otobiyografik bellek, gelecek tasarımı, içsel düşünce süreçleri ve bellek organizasyonu gibi birçok bilişsel işlevle ilişkilendirilmektedir. Modernnnörogörüntüleme çalışmaları, beynin dinlenim durumunda pasif olmadığını, aksine belirli bölgelerde senkronize bir aktivite örüntüsü sergilediğini göstermiştir. Bu açıdan değerlendirildiğinde DMN hem sağlıklı bilişsel işleyişin hem de nörolojik hastalıklarda ortaya çıkan işlevsel bağlantısallık bozulmalarının anlaşılması açısından kritik bir rol oynamaktadır. Alzheimer hastalığı (AH), ilerleyici bellek kaybı ve bilişsel işlevlerde bozulma ile seyreden nörodejeneratif bir hastalıktır. Ancak AH sadece belirli beyin bölgelerinde görülen hasarlarla değil, beyin bölgeleri arasındaki bağlantısallığın bozulmasıyla da açıklanmaktadır. AH’de DMN bağlantısallığında azalma, amiloid ve tau patolojileriyle ilişkili işlevsel bozulmalar arasında değerlendirilmektedir. Bu durum, hastalığın erken dönem belirtilerinin ve bilişsel yıkım sürecinin anlaşılmasında DMN’nin önemli bir çalışma alanı olduğunu göstermektedir. DMN bileşenlerinin bellek, öğrenme ve bilgi işleme süreçlerindeki rolü ve AH’de etkilenen beyin bölgeleriyle gösterdiği benzerlik klinik açıdan bu ağın önemini artırmaktadır. Bu çalışmada, DMN’nin anatomik yapısı, bellek ve öğrenme süreçlerindeki rolü ile AH’de görülen işlevsel bağlantısallık değişimleri ele alınmaktadır. Ayrıca DMN’nin AH’nin nörobiyolojik temelini anlamadaki yeri ve gelecek araştırmalar açısından taşıdığı önem değerlendirilmektedir.