İran ve Türkiye Sosyal Bilgiler 7. Sınıf Ders Kitaplarının UNESCO’nun Barış Eğitimi Açısından İncelenmesi

Creative Commons License

KAYA K.

Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi, cilt.10, sa.3, ss.1782-1804, 2026 (TRDizin)

Özet

Barış ve savaş kavramları, insanlığın varoluşundan bu yana gündelik hayatın bir parçası olmaya devam etmiştir. Barış, günümüz dünyasının en önemli gündem maddelerinden biri ve insan uygarlığının hep eksik kalan halkası olmuştur. Kurumsal varlıkları aşındırılmaya çalışılsa da bazı uluslararası kuruluşlar, ülkeler arasındaki ilişkileri geliştirmek ve savaşları sona erdirecek çözümler üretmek için sürekli çaba göstermektedir. UNESCO’nun barış eğitimi siyasetten ekonomiye, uluslararası ilişkilerden eğitime, sosyalleşmeden kişilerarası ilişkileri de kapsayan geniş bir çerçeve sunmaktadır. Bu çalışmada İran ve Türkiye sosyal bilgiler yedinci sınıf ders kitaplarının içerikleri UNESCO barış bileşenleri açısından analiz edilmiştir. İran Eğitim Bakanlığı ve Türkiye Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 2020 yılından itibaren beş yıl süreyle okullarda ders kitabı olarak okutulan kitaplar arasında yer alan sosyal bilgiler 7. sınıf ders kitapları doküman analizi yöntemiyle incelenmiştir. Ders kitaplarındaki UNESCO barış eğitimi ile ilgili bileşenlerin sayısı belirlenerek yüzdelikleri verilmiştir. Araştırma bulguları genel olarak İran ve Türkiye sosyal bilgiler yedinci sınıf ders kitaplarında UNESCO barış eğitimine yer verildiğini, ancak bazı bileşenlere yeterli düzeyde yer verilmediğini göstermektedir. İran ve Türkiye sosyal bilgiler yedinci sınıf ders kitaplarında barış eğitimi ile ilgili bileşenlere yer verme durumları incelendiğinde, her iki ülke ders kitaplarında en çok yer verilen barış eğitimi bileşeninin “benlik ve diğerleri” en az yer verilen ise “çevre koruma” bileşeni olduğu görülmüştür.
The concepts of peace and war have remained a part of daily life since the dawn of humanity. Peace is one of the most important issues on the agenda of today's world and has always been the missing link in human civilization. Despite attempts to undermine their institutional existence, some international organizations continuously strive to improve relations between countries and produce solutions to end wars. UNESCO's peace education offers a broad framework encompassing politics, economics, international relations, education, socialization, and interpersonal relations. This study analyzes the content of seventh-grade social studies textbooks in Iran and Turkey in terms of UNESCO peace components. Textbooks used in schools for five years starting in 2020 by the Iranian Ministry of Education and the Turkish Ministry of National Education were examined using document analysis. The number and percentage of components related to UNESCO peace education in the textbooks were determined. The research findings generally indicate that while UNESCO peace education is included in seventh- grade social studies textbooks in both Iran and Turkey, some components are not adequately addressed. An examination of the inclusion of peace education components in seventh-grade social studies textbooks from Iran and Turkey revealed that the most frequently included component of peace education in both countries' textbooks was "self and others," while the least frequently included component was "environmental protection".