Şan H., Karaca Y.
JOURNAL OF ACADEMIC TOURISM STUDIES, cilt.5, sa.Cilt: 5 Sayı: 1, ss.129-138, 2024 (Hakemli Dergi)
Özet
Doğu Anadolu Bölgesi’ndeki kültürlerin içerisinde kendine yer bulan Nasturi’lerin kökenleri ile ilgili farklı görüşler ileri sürülmüştür. Araştırmacılar çoğunlukla bunların Asur kökenli olduklarını söylemektedir. Doğu Süryani Kilisesi
olarak da bilinen Nasturiler, 431’de yapılan Efes Konsili’nde Nestoryus İsa’nın tanrısal ve insani doğası ile ilgili diyofizit akideyi savunmuştur. Bu durum Hristiyan toplumunda ayrışmaların doğmasına sebebiyet vermiştir. Bu tarihten
sonra Nestoryus’un diyofizit görüşlerini kabul edenler Nasturi olarak adlandırılmaya başlanmıştır. Ülkemizde daha çok Hakkari ve Şırnak’ın dağlık kesimlerinde yaşamışlardır. Çalışmamızda Van müzesinde teşhir edilen ve 1701 – 1702
yılında Nasturiler tarafından inşa edilen Mar Moşe kilisenin inşa kitabesi ele alınmıştır. Kitabe birçok açıdan önem arz etmektedir. Yapılan araştırmalar sonucunda yerli ve yabancı bilim insanlarının eser hakkında herhangi bir
çalışmalarının olmadığı görülmüştür. Bu bakımdan eserin sanat tarihi metoduyla incelenerek bilim dünyasına kazandırılması hedeflenmiştir. Epigrafik çözümlemesi yapılan kitabenin verdiği bilgiler önem taşımaktadır. Bu yapı günümüze
ulaşamamıştır. Taş üzerinde bulanan haç içlemeli motifler Nasturi kiliselerinde pek fazla kullanılmadığı için nadir bir örnek niteliğindedir. Yaptığımız araştırmalar sonucunda karşılaştırma yapmak amacıyla pekçok yapı ve eser incelenmiştir.
Kitabe üzerindeki süslemelerin Nasturi kiliselerinde tek benzer örneği Nasturilerin patriklik merkezi olarak kullanılan Hakkari Koçanıs köyündeki Mar Şalita kilisesi (1688) kapı alınlığındadır. Kitabede geçen ve günümüze gelemeyen
kilisesinin de bu köyde inşa edildiği kanaatine varılmıştır.