Mizaç Teorisinin Fen Bilimlerindeki Yeri ve Önemi

Özgökçe F., Özçelik H.

IX. th International Creation Congress in the Light of Sciences, (Uluslararası VII. Bilimler Işığında Yaratılış Kongresi), Gaziantep, Türkiye, 21 - 22 Kasım 2025, ss.54-58, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Gaziantep
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.54-58
  • Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Mizaç Teorisinin Fen Bilimlerindeki Yeri ve Önemi

 

Fevzi ÖZGÖKÇE 1 & Hasan ÖZÇELİK 2

1 Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Fakültesi, Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü, 65080, Tuşba/Van Türkiye.

ORCID ID: 0000-0002-3119-8561, fevziozgokce@yyu.edu.tr

2 S. Demirel University, Faculty of Engineering and Natural Sciences, Dept. of Biology, Isparta-Türkiye

ORCID ID: 0000-0002-0207-0921, hasanozcelik@sdu.edu.tr

 

Özet:

Mizaç teorisi, geleneksel tıbbın en temel ve köklü yaklaşımlarından biri olup, insan sağlığını dört temel beden sıvısının dengesi üzerinden açıklayan bütüncül bir sistem sunar. Bu teori, Hipokrat ve Galen’in antik dönemdeki çalışmalarına ve İbn Sînâ ve diğer İslam hekimlerinin yorumlarına dayanmaktadır. İnsanın yalnızca fizyolojik değil, aynı zamanda çevresel ve ekolojik faktörlerle de doğrudan ilişkili olduğunu ortaya koyan mizaç teorisi hastalığın sadece bireyde değil, çevre koşulları ve yaşam biçimi ile de bağlantılı olduğunu vurgular. Bu yönüyle teori, günümüzün bütüncül sağlık anlayışlarıyla doğrudan örtüşmektedir.

Modern biyoloji; sistematik ve ekolojik araştırmaları, mizaç teorisinin öngördüğü dörtlü düzenin bilimsel bir karşılığını ortaya koymaktadır. Moleküler biyoloji alanında DNA ve RNA’nın dört temel nükleotid (A, T/U, G, C) üzerine kurulması, genetik bilginin düzenlenmesinde ve metabolik süreçlerin hassas dengesinin korunmasında kritik bir rol oynamaktadır. Bu moleküler denge, mizaç teorisindeki hıltların dengesi ile paralellik göstermektedir. Küçük bir değişiklik bile genetik veya metabolik düzeyde ciddi etkilere sebep olmaktadır.

Sistematikte ökaryot canlılar dört ana grup (protistalar, bitkiler, mantarlar ve hayvanlar) altında sınıflandırılır. Bu gruplar ekosistemlerde karşılıklı denge ve uyum sağlayacak biçimde varlık gösterir. Ekoloji açısından ise hava, su, toprak ve besin kaynaklarının kalitesi, bireylerin mizacını ve sağlık durumunu doğrudan etkileyen kritik unsurlardır. Bu bağlamda mizaç teorisi, biyolojik ve ekolojik düzenin birbirine bağlı olduğunu gösteren tarihsel ve bilimsel bir çerçeve sunmaktadır.

Buna ek olarak, DNA dizilimlerinin hassasiyeti, ekosistemlerdeki karmaşık denge ve evrendeki temel fiziksel sabitlerin uyumu, kör ve sağır evrimsel süreçlerle açıklanamayacak kadar düzenlidir. Bu durum, yalnızca insan sağlığının değil, canlılığın ve evrenin tüm düzeylerinde bir yaratılış düzeninin varlığını ortaya koymaktadır. Mizaç teorisi, bu yönüyle biyoloji, sistematik ve ekoloji perspektifinde hem sağlık bilimlerini hem de yaratılışın hikmet ve kudretini anlamak için önemli bir bilimsel referans olarak değerlendirilebilir.

Tabiatta her varlığın bir mizacı vardır: Kadın, erkek, mineral, toprak, kaya, iklim, hava, ateş, hayvan, hastalık vs. Bilim insanları mesleklerini icra ederken inceledikleri nesnenin mizacını bilmeli ve her şeyin bir hikmet, bir denge içinde olduğunu bilerek konuyu incelemeli ve yorumlamalıdır. Hayat ve mevcudat bir tesadüf eseri olamaz. O halde her varlığın bir mizacı, yaratılışının bir hikmeti vardır. Bilim bunu araştırmalıdır. Bu bildiri; mizaç teorisinin Fen Bilimlerine nasıl uygulanabileceğini açıklamak için yazılmış orijinal yorumlardan ibarettir.

 

Anahtar Kelimeler: Mizaç teorisi, Anasırı erbaa, Fen bilimleri, Canlılar âlemi, Evrim, Yaratılış.

The Place and Importance of Temperament Theory in Science

 

Fevzi ÖZGÖKÇE 1 & Hasan ÖZÇELİK 2

1 Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Fakültesi, Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü, 65080, Tuşba/Van Türkiye.

ORCID ID: 0000-0002-3119-8561, fevziozgokce@yyu.edu.tr

2 S. Demirel University, Faculty of Engineering and Natural Sciences, Dept. of Biology, Isparta-Türkiye

ORCID ID: 0000-0002-0207-0921, hasanozcelik@sdu.edu.tr

 

Abstract

The theory of temperament (Mizaj) is one of the foundational approaches in traditional medicine, providing a holistic framework for human health based on the balance of four fundamental bodily humors. This theory is based on the works of Hippocrates and Galen in antiquity, as well as the interpretations of Avicenna (Ibn Sina) and other Islamic physicians. The theory of temperament reveals that human beings are not only physiologically conditioned but also directly related to environmental and ecological factors, emphasizing that disease is connected not only to the individual but also to living conditions and lifestyle. In this respect, the theory directly corresponds to contemporary holistic health approaches.

Modern biology, through systematic and ecological research, demonstrates the scientific counterpart of the fourfold structure envisioned by the theory of temperament. In molecular biology, the foundation of DNA and RNA on four basic nucleotides (A, T/U, G, C) plays a critical role in the regulation of genetic information and in maintaining the delicate balance of metabolic processes. This molecular balance parallels the equilibrium of humors in temperament theory. Even a slight alteration at the genetic or metabolic level can lead to significant consequences.

In systematics, eukaryotic organisms are classified under four main groups (protists, plants, fungi, and animals). These groups exist in ecosystems in a way that ensures mutual balance and harmony. From an ecological perspective, the quality of air, water, soil, and food resources are critical elements that directly affect the temperament and health status of individuals. In this context, the theory of temperament provides a historical and scientific framework demonstrating the interconnection of biological and ecological order.

Furthermore, the sensitivity of DNA sequences, the complex balance in ecosystems, and the harmony of fundamental physical constants in the universe are too orderly to be explained by blind and deaf evolutionary processes. This indicates the presence of a creation order not only in human health but also at all levels of life and the universe. In this sense, the theory of temperament can be regarded as an important scientific reference for understanding both the health sciences and the wisdom and power of creation from the perspectives of biology, systematics, and ecology.

In nature, every entity has a temperament: woman, man, mineral, soil, rock, climate, air, fire, animal, disease, and so forth. Scientists, in practicing their profession, should be aware of the temperament of the object they study, and examine and interpret it with the awareness that everything exists within wisdom and balance. Life and existence cannot be the product of mere coincidence. Thus, every being has a temperament and a wisdom in its creation. Science should explore this. This paper consists of original interpretations written to explain how the theory of temperament can be applied to the Natural Sciences.

 

Keywords: Temperament theory, Elements of the Erbaa, Natural sciences, The living world, evolution, creation.