Yanlış ve/veya Eksik Bazı Atasözü, Vecize (Aforizma) ve Özlü Sözlere Farklı Bir Yaklaşım


Creative Commons License

Demirkuş N.

Sixth Eurasian Conference on Language and Social Sciences (ECLSS2019b), Semerkand, Özbekistan, 30 Nisan - 01 Mayıs 2019, ss.32-47

  • Basıldığı Şehir: Semerkand
  • Basıldığı Ülke: Özbekistan
  • Sayfa Sayıları: ss.32-47

Özet

Fert ve toplumsal olarak kabul gören; atasözü, vecize (aforizma/özdeyiş) ve özlü sözler vb. fert ve toplumun inançsal, düşünsel ve mantıksal değişmez değer yargıları olarak zihinsel havuzun ve bilinç sisteminin yapı taşları ve temel veri tabanları gibi iş görür. Bunlardan bazıları eksik ve yanlıştır. En azından eleştirel gözle bile bakılmadan ya da revize edilmeden topluma servis edilmektedirler.
Dünya'daki tüm atasözü, vecize (aforizma/özdeyiş) ve özlü sözler bilimsel tezlerle geçerlilik sınırları belirlenmeli ya da en doğru alternatifleri ortaya konulmalıdır. Varılan eşleştirme (eşleşim ya da özdeşleşim) ve bilimsel sonuçları, Kuran ayetleri, peygamber hadisleriyle ve bilimsel sonuçlarla örtüşeceği kesindir. Bu sonuç sürprizde değildir. Geçerlilik sınırları kesin ve belli olmayan ya da şüpheli olan; atasözü, vecize (aforizma/özdeyiş) ve özlü söz/deyim, bazen yarardan çok sürekli insanları yanıltıcı düşünsel birer değer yargısıdır (Demirkuş 2011).
Sağlıklı ve düzgün çalışan, toplumun zihin yapısı açısından; varılan sonuçların, doğru alternatifleriyle eşleştiği bilimsel, İslami ve peygamberi kaynaklarla ilişkilendirmek gerekir. Dinden, bilimden, ilimden ve deneyimlerden; edinilen bilgilerin, benzer özellikleri ilişkilendirilerek oluşturulan çıkarsamalardır. Genellikle toplumsal deneyim ve çıkarsayışlara dayalı olan atasözü, vecize (aforizma/özdeyiş) ve özlü sözler fert ve kavimlerin en önemli yol gösterici değer yargılarındandır. Örneğin, Akıl İçin Yol Birdir: “Belli bir soruna çözüm bulmak için akla başvurulur. Aynı sorun için farklı kişilere de sorsanız, alınacak yanıtlar aşağı yukarı aynıdır; çünkü insan aklı birdir ve herkese göre farklı akıllar olmadığı için, yanıtlarda birleşilir”( Akdağ, F., 2003).
Akıl İçin Yol Birdir demek cümlesinde kavram yanılgısı vardır. O zaman akıl dogma karar veren insandaki ilahi/peygamberi bir araç olurdu. Hz. Muhammed (AS) der ki “Kim kötü ve çirkin bir iş görürse onu eliyle düzeltsin eğer buna gücü yetmiyorsa diliyle düzeltsin buna da gücü yetmezse, kalben karşı koysun. Bu da imanın en zayıf derecesidir “ [Müslim – Ebû Dâvûd]. Bu hadisten hareketle, bazen aynı olaya insanların faklı tepki göstermeleri gerektiği ortaya çıkar. O zaman bu hadise göre, özdeyişi yeniden düzenlersek; “Aklın yolu çoktur, gücünüz oranında, liyakatlisini tercih et”. “Aklın yolu yerine göre tek ya da çoktur”. “Ortak aklın yolu tek, özgün aklın/ların yolu çoktur”. Örneğin, Bazı koşullar da bazı kişilerin yalan konuşması gerekirken. Aynı koşulda başka birisinin doğruyu konuşması gerekir. Bu durumu kişinin gücü belirler. Bu örnekteki mantıktan hareketle bildiride çok sayıda atasözü, vecize (aforizma/özdeyiş) ve özlü söz/deyim ve özlü sözler, eleştiri ve alternatif önerilerle sunulacaktır.
Anahtar Kelimeler: Yanlış, Eksik, Atasözü, Vecize (aforizma/özdeyiş), Özlü Sözler.

The individual and the socially accepted; proverb, maxim (aphorism) and idioms (concise words) etc. it functions as the building blocks and basic databases of the mental pool and the consciousness system, as beliefs of the individual and society, as faith, intellectual and logical invariant value judgments.Some of these are incomplete and incorrect. They are served to the society, at least without critical consideration or revision.
All proverbs, aphorisms and quintessential words in the world should be determined by scientific theses, or the most accurate alternatives should be put forward. It is certain that the pairing (identification) and the scientific results; the verses of the Qur'an, the prophetic hadiths and the scientific results will coincide. This result is not surprising. The validity limits are precise and unclear or suspicious; proverb, aphorism, sometimes a misleading intellectual judgment, rather than the benefit of people (Demirkuş 2011).
In terms of the mind structure of the healthy and smooth society, it is necessary to relate the results to the scientific, Islamic and prophetic sources in which the right alternatives are matched. The proverb, aphorism and concise words, which are generally based on social experiences and assumptions, are the most important guiding values of the peoples. For example, The Path for intellect is one: To find a solution to a particular problem, the intellect is applied. If you ask different people for the same problem, the answers are more or less the same; because the human intellect is one and because there are no different intellects for everyone, the answers are united (Akdağ, F., 2003).
There is a misconception in the sentence “The path of the intellect is one" At that time, intellect would be a means of divine / prophet in man who decided to dogma. Hz. Muhammad (AS) says: "Whosoever of you sees an evil action, let him change it with his hand, and if he is not able to do so then with his tongue, and if he is not able to do so then with his heart, and that is the weakest of faith“ [Muslim - Abu Dawud]. Moving from this hadith, it turns out that people sometimes have to react differently to the same thing. Then according to this incident, if we rearrange the self-saying; “The way of the intellect is many; you prefer the level of power, merit”. “The path of the intellect is single or multiple according to the place”. “The way of common intellect is one; the way of the original intellect (s) is many”. For example, in some circumstances some people should lie. Under the same circumstances, someone else should speak the truth. This situation determines, by the power of the person. Based on the logic in this example, the paper will present a large number of proverbs, aphorisms and concise words, criticisms and alternative proposals.
Keywords: false, missing adage, aphorism and concise words.