Öz-yeterliğin Öğretmen Stresi ve İş Tatmini İlişkisindeki Düzenleyici Rolü: TALIS 2018 Bulguları

USLUKAYA A.

İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, cilt.26, sa.3, ss.1824-1853, 2025 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma, Türkiye’deki öğretmenler arasında yeterince araştırılmamış olan stres ve iş tatmini ilişkisini ve bu ilişkide öz-yeterliğin düzenleyici rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, TALIS 2018 Türkiye veri setinden elde edilen 8.164 öğretmene ait verileri kullanmaktadır. Nicel araştırma yöntemleri kapsamında kesitsel desenle tasarlanan çalışmada, Bayesci parametre kestirim yöntemi uygulanan yapısal eşitlik modellemesi kullanılarak analizler gerçekleştirilmiştir. Bulgular, öğretmen stresinin iş tatmini ile yüksek düzeyde ve negatif ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Benzer şekilde öğretmen öz-yeterliği ile iş tatmini arasında pozitif bir ilişki kestirilmiştir. Bununla birlikte, öğretmen öz-yeterliğinin öğretmen stresi ile iş tatmini ilişkisinde düzenleyici bir role sahip olduğu tespit edilmiştir. Sonuçlar, öğretmen stresinin iş tatminlerine önemli oranda zarar verebildiğini göstermektedir. Ayrıca, mevcut çalışmanın sonuçları, öz yeterlik düzeyi yüksek öğretmenlerin daha fazla iş tatmini yaşayabildiklerini ve stresin iş tatmini üzerindeki olumsuz etkisini daha az deneyimleyebildiklerini göstermektedir. Bu bulgu, öğretmen öz-yeterliğinin güçlendirilmesinin, stresin iş tatmini üzerindeki zararlı etkilerini azaltmada önemli bir koruyucu faktör olabileceğine işaret etmektedir. Çalışma, politika yapıcılar, uygulayıcılar ve araştırmacılar için önerilerle sonlandırılmıştır.