Bazı Mikroorganizma ve Biyolojik Preparatların Domates (Solanum lycopersicum L.)’te Mavi Çiçekli Canavar Otu [Phelipanche ramosa (L.) Pomel]’nun Neden Olduğu Fizyolojik Değişimlere Etkisi

Fidan E., Tepe I.

9. UluslararasıKatılımlı Türkiye Bitki Koruma Kongresi, Ankara, Türkiye, 3 - 05 Eylül 2025, ss.406-407, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Ankara
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.406-407
  • Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Domates (Solanum lycopersicum L.), farklı iklim koşullarına uyum sağlayabilen ve dünya genelinde hem ekonomik hem de beslenme açısından büyük öneme sahip bir tarım ürünüdür. Ancak kök paraziti olan mavi çiçekli canavar otu [Phelipanche ramosa (L.) Pomel], domates dahil birçok ekonomik öneme sahip kültür bitkisinde ciddi verim kayıplarına neden olmaktadır. Günümüzde bu parazit bitkiye karşı etkili ve sürdürülebilir bir mücadele yöntemi bulunmamakta; bu durum, çevre dostu biyolojik mücadele yöntemlerinin araştırılmasını gerekli kılmaktadır. Bu çalışmada, domates bitkisine uygulanan Funneliformis mosseae ve Endo Roots Soluble (ERS) arbusküler mikorhizal fungusları (AMF), Pseudomonas caspiana V30G2 ve Bacillus velezensis V40K2 rizobakterileri, Trichoderma harzianum T22, MIX (Plant Success Great White Premium Mikorhiza) preparatı ile bunların çeşitli kombinasyonlarının canavar otu ile enfekte olan ve olmayan domates üzerindeki bazı fizyolojik etkileri araştırılmıştır. Denemelerde, canavar otu ile enfekte edilmiş ve edilmemiş domates bitkilerinde katalaz (CAT), süperoksit dismutaz (SOD), askorbat peroksidaz (APX) gibi antioksidatif enzim aktiviteleri, malondialdehit (MDA) içeriği, toplam fenolik madde ve toplam antioksidan aktivite düzeyleri değerlendirilmiştir. Denemeler, 2021–2022 yıllarında Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü laboratuvar ve iklim odalarında, iki yıl süreyle yürütülmüştür. Çalışmalar, 2:1 oranında torf-perlit karışımı içeren 4 litrelik saksılarda, canavar otu ile enfekte ve enfekte olmayan iki grup halinde, dört tekerrürlü olarak kurulmuştur. Canavar otu bulaşıklığı, domates bitkilerinde oksidatif stres yanıtını tetiklemiş; özellikle CAT ve MDA düzeylerinde enfekte olmayan gruplara göre belirgin artış gözlenmiştir. Toplam fenolik ve antioksidan içeriklerindeki değişimler, uygulanan mikroorganizmalara ve canavar otu enfeksiyon durumuna bağlı olarak farklılık göstermiştir. Sonuç olarak bu çalışma, domates bitkisinde canavar otu kaynaklı strese karşı uygulanan bazı mikroorganizma ve biyolojik preparatların, bitkinin fizyolojik stres tepkilerini etkileyebildiğini ve bu etkinin enzimatik ve enzimatik olmayan antioksidan savunma mekanizmaları aracılığıyla gerçekleştiğini ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler: Domates, canavar otu, mikroorganizma, bitki fizyolojisi, oksidatif stres

Tomato (Solanum lycopersicum L.) is an agriculturally and nutritionally important crop worldwide due to its adaptability to various climatic conditions. However, its root parasite, branched broomrape [Phelipanche ramosa (L.) Pomel], causes serious yield losses in many economically important crops including tomato. Currently, there are no effective and sustainable control strategies against this parasitic weed, which necessitates the exploration of environmentally friendly biological control methods. This study investigated the effects of Funneliformis mosseae and Endo Roots Soluble (ERS) arbuscular mycorrhizal fungi (AMF), Pseudomonas caspiana V30G2 and Bacillus velezensis V40K2 rhizobacteria, Trichoderma harzianum T22, and the MIX preparation (Plant Success Great White Premium Mycorrhiza), as well as their combinations, on physiology parameters in tomato plants 407 infected and uninfected with broomrape. In the experiments, antioxidative enzyme activities such as catalase (CAT), superoxide dismutase (SOD), and ascorbate peroxidase (APX), along with malondialdehyde (MDA) content, total phenolic compounds, and total antioxidant activity levels were evaluated. The study was conducted over two years (2021–2022) in the laboratories and climate chambers of the Department of Plant Protection at Van Yüzüncü Yıl University Faculty of Agriculture. The experiments were set up in 4-liter pots containing a 2:1 peat-perlite mixture, with both infected and uninfected groups and four replications per treatment. Broomrape infestation induced oxidative stress responses in tomato plants, with particularly notable increases in CAT and MDA levels compared to uninfected controls. Changes in total phenolic and antioxidant contents varied depending on the microorganisms applied and the infection status. In conclusion, this study revealed that some microorganisms and biological preparations applied against broomrape-induced stress in tomato plants can affect the physiological stress responses of the plant and this effect occurs through enzymatic and non-enzymatic antioxidant defense mechanisms.

Keywords: Tomato, branched broomrape, microorganism, plant physiology, oxidative stress