Akademik Veri Yönetim Sistemi
Turkish Journal of Applied Sciences and Technology, cilt.6, sa.2, ss.165-186, 2025 (Hakemli Dergi)
Yapay zekâ (YZ), öğrenme, akıl yürütme, problem çözme ve dil işleme gibi insan bilişsel yetilerini taklit eden sistemleri kapsayan disiplinler arası bir bilim ve teknoloji alanıdır. Alan Turing’in “makineler düşünebilir mi?” sorusuyla temellenen YZ, 1956’daki Dartmouth Konferansı ile akademik bir alan hâline gelmiş ve günümüzde derin öğrenme, doğal dil işleme ve bilgisayarla görme gibi alt alanlarla önemli bir dönüşüm yaşamıştır.
Bu çalışmada, YZ’nin kavramsal temelleri ve teknolojik bileşenleri açıklanmış; ardından sağlık, tarım, gıda, mühendislik, eğitim, hukuk, sosyal bilimler, ekonomi ve sanat gibi disiplinlerdeki uygulamaları güncel çalışmalarla desteklenerek kapsamlı biçimde incelenmiş ve literatürdeki yöntemsel yaklaşımlar tablolaştırılarak karşılaştırmalı bir çerçeve sunulmuştur. Ayrıca YZ'nin etik, hukuki ve toplumsal boyutları ele alınmış; veri gizliliği, algoritmik önyargı ve açıklanabilirlik gibi konular değerlendirilmiştir. Çalışma, YZ’nin teknik yetkinliklerinin yanı sıra disiplinler arası kullanım potansiyelini ve çok yönlü etkilerini ortaya koyarak, bu alandaki araştırmalara bütüncül bir bakış açısı sunmayı amaçlamıştır.