Demokrat Parti’nin Parçalanma Süreci (Ocak-Mayıs 1948)


Creative Commons License

Öztürkci A.

Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, cilt.10, sa.0, ss.397-412, 2020 (TRDizin) identifier

Özet

Cumhuriyet Halk Partisi’nden ayrılan milletvekilleri tarafından kurulan Demokrat Parti, tek partiyönetimi karşıtı geniş bir siyasal yelpazeyi bünyesinde topladı. Bir çoğunun tek ortak noktası CumhuriyetHalk Partisi karşıtlığı olan bu kadar renkli bir siyasal yapılanmada parti içi çatışmaların ortaya çıkmasıbeklenen bir durumdu. Nitekim 21 Temmuz 1946 Genel Seçimlerinde uygulanan anti-demokratik usulleriileri süren bir grup TBMM’nin meşruiyetini tartışmaya açarak parti içinde muhalefete başladı. Ocak 1948’deİstanbul İl Başkanı Kenan Öner’in partiden istifasına kadar bireysel ve klik düzeyde kalan muhalif cereyanlarbu tarihten sonra Meclis Grubu ve Genel İdare Kurulundaki taraftarlarıyla eşgüdüm halinde parti içi iktidarıele geçirmeye çalıştı. Muhalifler, Demokrat Parti kurucularına karşı iktidar savaşını kaybettiler ancakçatışmanın en yoğun yaşandığı Ocak-Mayıs 1948 arasında partiyi parçaladılar. Demokrat Partiden ayrılanlartarafından Millet Partisi ve Müstakil Demokratlar adıyla iki farklı siyasal yapı kuruldu. Bu çalışma üç temelamaç taşımaktadır: Birincisi Demokrat Parti içinde parti içi muhalefetin ortaya çıkış ve gelişim sürecininirdelenmesidir. İkincisi partiyi parçalanmaya götüren Öner hizbi ile Menderes-Köprülü hizbi arasındakiiktidar çatışmasının niteliğinin tespit edilmesidir. Üçüncüsü parti içi muhalefetin siyasal başarısızlığınınaltında yatan sebeplerin ortaya çıkarılmasıdır. Çalışmada önce ilgili literatür dokuman incelemesiyle analizedildi. Ulaşılan bulgular tarih metodolojisiyle değerlendirildi ve yorumlanarak sonuçlara ulaşıldı.
Established by deputies who left the Republican People's Party, the Democratic Party encompassed a large political variety who were against the single party management. In such a colorful political structure, for many of whom the only common point was opposition to the Republican People's Party, it was expected that conflicts within the party would occur. Thus a group of deputies proposed the anti-democratic procedures implemented in the July 21st 1946 General Elections, started opposition within the party by bringing the legitimacy of the Turkish Grand National Assembly up for discussion. Until the resignation of the İstanbul province chairman, Kenan Öner in January, 1948, the opposition wing that remained individual and clique level tried to take power within the party in coordination with the supporters of the Assembly Group and the General Board of Directors, after that date. Opponents lost the power war against the founders of the Democratic Party, but they disintegrated the party between January and May 1948, when the conflict was most intense. Two different political structures, the Millet Party and the Independent Democrats, were founded by those who left the Democratic Party. This study has three main aims: The first is to examine the emergence and development of the intra-party opposition within the Democratic Party. The second is the determination of the quality of the power conflict between the Öner faction and the Menderes-Köprülü faction, which led the party to disintegration. The third is to reveal the underlying reasons for the political failure of the intra-party opposition.