Q Yöntemi: Tarihi, Kuramı ve Uygulaması


Karasu M. , Peker M.

TÜRK PSİKOLOJİ YAZILARI, cilt.22, ss.28-39, 2019 (Diğer Kurumların Hakemli Dergileri)

  • Cilt numarası: 22 Konu: 43
  • Basım Tarihi: 2019
  • Dergi Adı: TÜRK PSİKOLOJİ YAZILARI
  • Sayfa Sayıları: ss.28-39

Özet

 

Q yöntemi herhangi bir konu hakkında bireyler arasındaki benzerlik ve farklılıkları bireylerin bakış açıları temelinde incelemek için kullanılan bir yöntemdir (Brown 1980; Watts ve Stenner 2005a). Yöntem, niteliksel ve niceliksel yön temlerin güçlü yanlarının birleşiminden oluşmaktadır; bu durum araştırmacıya, incelenen olgu hususunda bütüncül bir değerlendirme olanağı tanımaktadır (Watts ve Stenner, 2012). Bu derlemenin amacı, psikoloji, sağlık, siyaset bili mi ve turizm gibi alanlarda artan bir ilgiyle kullanılan Q yöntemini tanıtarak pek çok araştırmada kullanılabilecek bir yöntemi Türkçe literatüre kazandırmaktır. Bu amaçla hazırlanan derleme iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Q yönteminin tarihsel ve kuramsal arka planı, yöntemin ortaya çıkış süreci, anahtar kavramları, R yöntemleri ve sosyal inşacılıkla olan ilişkisi üzerinden açıklanmıştır. İkinci bölümde ise Q yönteminin uygulama süreci, a) Q ifadelerinin oluşturulması, b) uygulama ve c) analiz ve yorumlama alt başlıklarıyla tanıtılmıştır.

Anahtar kelimeler: Q yöntemi, Q sıralama, edimsel öznellik, bütüncüllük, söylem alanı
 

 

Q methodology is used to reveal similarities and differences of individual viewpoints from the subjective point of view (Brown 1980; Watts & Stenner 2005a). It combines the strong aspects of qualitative and quantitative approaches which gives the researcher the opportunity to assess subject matter in a holistic way (Watts & Stenner, 2012). The aim of this review is to introduce Q methodology, a research method and approach used in a variety of fields such as psychology, health, political science and tourism, to the Turkish scientific literature. It consists of two parts. In the first part, the historical and theoretical background of Q methodology is explained by presenting the formation process of Q as a methodology, by introducing core Q methodology concepts, and through the relationship of Q methodology with the social constructivism. In the second part, the application of Q methodology is described in a stepwise manner, namely, a) generation of Q statements, b) application process, and c) analysis and interpretation.

Keywords: Q methodology, Q sort, operant subjectivity, holism, concourse