OKUMA EĞİTİMİNDE BELLEK VE ÖZELLİKLERİ


Kardaş M. N. , Esendemir N.

OKUMA EĞİTİMİ, MUSTAFA KAYA,MEHMET NURİ KARDAŞ, Editör, Pegem Akademi, Ankara, ss.51-65, 2020

  • Basım Tarihi: 2020
  • Yayınevi: Pegem Akademi
  • Basıldığı Şehir: Ankara
  • Sayfa Sayıları: ss.51-65
  • Editörler: MUSTAFA KAYA,MEHMET NURİ KARDAŞ, Editör

Özet

Türkçe Sözlük’te bellek, “Yaşananları, öğrenilen konuları, bunların geçmişle

ilişkisini bilinçli olarak zihinde saklama gücü, dağarcık, akıl, hafıza, zihin” şeklinde

tanımlanmaktadır. Bellek; çeşitli bilgileri toplayıp saklayan psikolojik, nörolojik

ve biyolojik mekanizmaların meydana getirdiği yapıdır. İnsanoğlu aklı ve

belleği sayesinde diğer canlılardan ayrılmaktadır. Belleğin başlıca işlem süreçleri;

kodlama (coding), depolama (storage) ve geri çağırma (retrieval) şeklindedir. Duyumsanan

uyarıcılar ön bilgilerle ilişkilendirilerek kodlanmakta, kodlanan veriler

belleğe depolanmaktadır. Uzun süreli belleğe depolanan bilgilere ihtiyaç duyulduğunda

bellekte aranmakta, bulunmakta ve hatırlanmaktadır.

Belleğin bilgiyi alma ve kaydetme süresi bakımından üç türü bulunmaktadır.

Bu türler duyusal bellek, kısa süreli bellek ve uzun süreli bellek şeklinde adlandırılmaktadır.

Duyusal bellek çevreden veya uyarıcılardan gönderilen yazılı, görsel,

işitsel vb. iletileri almakta ve kısa süreli belleğe aktarmaktadır. Kısa süreli belleğe

aktarılan bilgiler ihtiyaçlar çerçevesinde tekrarlar yoluyla kapasitesi sonsuz olan

uzun süreli belleğe gönderilir. Uzun süreli belleğe gönderilen bilgiler burada uzun

süre muhafaza edilir. Uzun süreli bellek anısal, anlamsal, işlemsel bellek gibi bölümlere

ayrılmaktadır.

Bilgi işleme kuramına göre öğrenme üç aşamada gerçekleşir. Bu aşamalar 1.

Duyusal bellek (duyu organları), 2. Kısa süreli bellek, 3. Uzun süreli bellek şeklindedir.

Bu aşamalar bellek türleri olarak da bilinmektedir. Karatay (2011:30) bu

süreçleri: Duyu organlarını “algılama kapasitesi”, kısa süreli belleği “düşünme kapasitesi”,

uzun süreli belleği ise “kaydetme kapasitesi” şeklinde tanımlamaktadır.