Aristokrat Kürt Aileler: Kartal Ailesi ve Kinyas Kartal


Creative Commons License

Kıran İ. D.

KURDINAME, sa.14, ss.17-38, 2026 (Hakemli Dergi)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Basım Tarihi: 2026
  • Dergi Adı: KURDINAME
  • Derginin Tarandığı İndeksler: Linguistic Bibliography, MLA - Modern Language Association Database
  • Sayfa Sayıları: ss.17-38
  • Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
  • Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Kinyas Kartal, 1900 yılında Kafkasya’nın Dil Bölgesi’nde bulunan Torunkent’te dünyaya gelmiş ve ilköğrenimini orada tamamlamıştır. Kiev Askeri Lisesi’nden sonra Bakü Harp Okulu’na devam etmiştir. Babası Bedir Bey, Osmanlı İmparatorluğu’nun Rüştü Paşa komutasındaki 9. Kafkas Tümeni’ne bağlı 600 kişilik seçkin bir süvari birliğinin komutanı olarak görev yapmıştır. 1917’de gerçekleşen Bolşevik İhtilâli’nden sonra Ermenilerle başlayan sorunlar nedeniyle aşiret, 1920 yılından itibaren Türkiye’ye dönmeye karar vermiştir. Dönenlerin bir kısmı Iğdır ve Kars illerinde kalırken büyük çoğunluk Van’a yerleşmiştir. Ermeniler, 1915 yılından itibaren Anadolu’da yaşadıkları “zorunlu göç”ün aynısının tekrarı gibi aynı tarihte gittikleri Erivan ve civarında yaşayan Brukan Aşireti’ne mensup insanlar ile daha önce Van’da yaşayan Müslüman halka yaşatmışlardır. Kardeşi Hamit Kartal 1954 yılında Demokrat Parti’den, kendisi ise 1965, 1969, 1973 ve 1977 tarihlerinde yapılan seçimlerde Adalet Partisi’nden Van milletvekili seçilmişlerdir. Yeğeni Fevzi Kartal Van senatörü, vefatından sonra ise oğlu Nadir Kartal ve üç yeğeni de belirli tarihlerde yapılan seçimlerde değişik partilerde Van milletvekili seçilmişlerdir. Sahasında ilk olma özelliğine sahip makale, nitel araştırma yöntemi uygulanarak yazılmış ve bunun için de mülakat uygulanmıştır. Amaç, toplumsal yapı üzerinde etkili olan aristokrat Kürt ailelerin neden siyasi arenada etkili olmak istediklerini ifade etmektir. Bu ailelerden biri olan Kartal ailesi ve çok özelde de tarihi kişiliği ile bilinen Kinyas Kartal’ın toplumsal ve siyasal yaşama dair hedeflerini ortaya koymak esas alınmıştır.