Akademik Veri Yönetim Sistemi
5. Uluslararası Türkoloji Sempozyumu, Muş, Türkiye, 15 - 16 Mayıs 2025, ss.202-205, (Özet Bildiri)
Bilindiği gibi savaşlar, insanlık tarihinde en fazla can ve mal kaybına neden olan aynı zamanda doğal ve beşeri çevrenin çokça tahrip edildiği olaylardır. Savaşlar sonucu bazı devletler tarih sahnesinden silinirken, bazı yeni devletler kurulmuş, bazen de bir devletin ağır bir mağlubiyeti onu yıkılışa götüren sürecin başlangıcı olmuştur. Savaşlardan sonra yapılan barış antlaşmaları ise genellikle kazananın çok fazla kazançlı olduğu ve kaybedenin ağır tazminatlar ve kendi aleyhine olan çok sayıda yükümlülük altına girdiği bağlayıcı yazılı belgelerdir.
1071 yılında yaşanan Malazgirt Savaşı Türklerin Anadolu’ya topluluklar halinde geldiği bir dönemde yaşanmış ve Türklere Anadolu’nun kapılarını ardına kadar açan bir savaştır. Türk tarihinde büyük bir zafer olan bu savaş Bizans için ise büyük bir hezimet olup devletin yıkılış sürecini başlatan önemli olaylardan biri olmuştur. İşte Muş iline bağlı Malazgirt ilçesinde günümüzde Malazgirt kasabasının bulunduğu alan, bu tarihi savaşın yaşandığı yerdir. Son yıllarda bir proje kapsamında yapılan saha çalışmaları neticesinde elde edilen kılıç, hançer, ok ucu, mızrak, kalkan, süngü vb. maddi kanıtlar Malazgirt savaşının yapıldığı alanın kesin olarak tespit edilmesine (kesinleşmesine) vesile olmuştur.
Geçmişte büyük acıların, bazen devletlerin yıkılışının, on binlerce, yüz binlerce hatta dünya savaşlarında milyonlarca insanın ölümüne neden olan savaşlar günümüzde çeşitli bilim alanları için farklı bir şekilde ele alınmaya başlanmıştır. Örneğin savaş alanlarının korunması, çocuklar ve gençlere tarih eğitimi verilirken buralarda arazi çalışmaları yapılması daha iyi bir bilinç sağlanmasına katkı yapar şeklindeki anlayış bunlardan biridir. Yine büyük acı ve yıkımlara neden olan savaşın anlamsızlığını dünyaya haykırmak için geçmişte savaşan milletlerin nesillerinin günümüzde bu savaşların yapıldığı alanlarda bir araya gelerek barış içinde atalarını yad edip birlikte vakit geçirmeleri ve çeşitli etkinlikler, törenler düzenlemeleri de diğer bir görüştür. Bunların dışında savaşların meydana geldiği yerdeki florayı inceleyerek dökülen kan ve kaybedilen canlar ile günümüzde söz konusu yerdeki flora arasında ilişki kuran daha duygusal yaklaşımlar da vardır. Ayrıca savaşların yapıldığı çeşitli yerlerin günümüzde film sahnelerine ve müzik kliplerine ev sahipliği yaptığı ve bu yolla tarihin popüler kültür unsurları sayesinde genç kuşaklara çeşitli boyutlarıyla anlatıldığı ya da bazı mesajların verildiği dikkat çekmektedir.
Bu bağlamda tarihte önemli bir savaşın yaşandığı Malazgirt ve çevresinin de önemli bir savaş turizmi potansiyeline sahip olduğunu düşünmekteyiz. Anadolu’nun kapılarının Türklere sonuna kadar açıldığı bir zafere tanıklık etmiş olan Malazgirt’te, günümüzde maddi kültür varlıkları yok denecek kadar azdır. Bunun için savaşın yaşandığı alanın belirlenmesi, bu alanda atlı sporların yapılmaya başlanması ve ülkenin değişik yerlerinden okul çocuklarının aynen Çanakkale savaşının yapıldığı Gelibolu yarımadasına planlı-programlı bir şekilde götürüldüğü gibi Malazgirt’e de getirilmesi, tarih eğitimi açısından faydalı sonuçlar doğuracaktır. Ayrıca geçmişte savaşan unsurların torunlarının Gelibolu’da olduğu gibi Malazgirt’te de savaşın yıl dönümünde bir araya gelmesi ve savaşın anlamsızlığını ifade etmesi; ırkı, dini, dili farklı toplumların aslında savaşmadan barış içinde de yaşayabileceği mesajını vermesi de mümkündür. Yine çeşitli filmlerin ve kliplerin burada çekilmesi bu yörenin Kapadokya, Mardin, Midyat yöresi gibi daha fazla tanınan ve yerli-yabancı turistlerin daha fazla ziyaret edeceği bir yer haline gelebilir. Bu anlamda karayolu, demiryolu ve havayolu ulaşım alt yapısı mevcuttur. Konaklama alt yapısının genişletilmesi ve tanıtım yapılması durumunda Malazgirt ve çevresi daha fazla turist alan bir yöre haline gelebilir. Bu sayede yörede iş ve ticaret hacmi artacak ve yüz yıllardır devam eden göçe karşı alternatif ekonomik aktiviteler faaliyete geçecektir. Yöredeki dağlar ve yaylalar, yaban hayvanları, kırsal yerleşmeler, yöresel yemekler, giyim kuşam unsurları, düğün törenleri, halk oyunları gibi değişik unsurları da dikkate aldığımızda, Malazgirt’te savaş turizmi etrafında şekillenen geniş bir turistik aktivite yelpazesinin olduğu ortaya çıkmaktadır. Malazgirt’e eğitim, turizm, film vb. değişik amaçlarla gelen insan sayısı ilk önce on binleri daha sonra yüz binleri bulduğu zaman yörede konaklama tesisleri ve yeme-içme-dinlenme hizmeti sağlayan iş yerleri ile ulaşım sektöründeki firmalar başta olmak üzere çok sayıda iş ticaret alanında istihdam ve kazanç artacaktır. Ayrıca yöresel ürünlerin satıldığı hediyelik eşya dükkanları, kırsal hane halklarının ürettiği süt ürünleri, bal, yünlü örme ve dokuma ürünleri daha iyi bir şekilde pazarlanacak ve hane halklarına daha fazla gelir kazandıracaktır. Yörede uzun vadede kış turizmi, kırsal turizm ve dağcılık gelişirse bu faaliyetler yöre halkı için daha sürdürülebilir bir gelir kapısı açacaktır.