FTALOSIYANIN BILESIKLERI KULLANILARAK SIK KULLANILAN POLIESTER KUMASLARIN BOYANMASI, RENK KOORDINATLARI VE HASLIK ÖZELLIKLERININ BELIRLENMESI


Cabir B., Ağırtaş M. S.

INTERNATIONAL ACADEMIC STUDIES CONFERENCE, Elazığ, Turkey, 15 - 17 March 2021, pp.213

  • Publication Type: Conference Paper / Summary Text
  • City: Elazığ
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.213
  • Van Yüzüncü Yıl University Affiliated: Yes

Abstract

Ftalosiyaninler 18-ԥ elektronu ile yüksek konjugasyon özelliğine sahip olan 16 üyeli

(8 karbon, 8 azot) oldukça sağlam, makrosiklik yapılı renkli bileşiklerdir. Makrosiklik

yapının koordinasyon boşluğunda farklı metallerin bulunması ve yapıya farklı

fonksiyonel grupların bağlanmasıyla ftalosiyanin moleküllerine çeşitli özellikler

kazandırmak mümkündür. Bu özellikleri sayesinde günümüzde çok çeşitli kullanım

alanlarının yanı sıra özellikle sentetik tekstil boyalarının eldesinde oldukça geniş bir

kullanım alanına sahiptir. Dünyada 80.000 ton üretilen ftalosiyaninlerin değeri bir milyar

dolar civarındadır. Ftalosiyaninlerin bu üretiminin %95’ini renklendiriciler (boyarmadde)

oluşturmaktadır. Boyarmadde sınıfında en çok bilinen çeşidi Manastır mavisi bakır

ftalosiyanler ve türevleridir. Bakır merkez atomlu ftalosiyaninler uzun yıllar tekstil

endüstrisinde kullanılmışlardır. Son dönemlerde farklı metal merkezli veya metalsiz

ftalosiyanin türevlerinin de tekstil materyallerinin renklendirilmesi üzerinde çalışmalar

devam etmektedir. Poliester tekstil malzemelerinin boyanması için kullanılan

yöntemlerden biri HT (High Temperature) boyama yöntemidir. HT boyama yöntemi 130

oC civarında yapılmaktadır. Boyarmaddenin lif içine yerleşeceği alanların

açılmasından dolayı gayet düzgün boyamalar elde edilir. HT yönteminde lif

moleküllerinin termal hareketi sayesinde büyük moleküllü boyar maddeler daha iyi

çekilebildiği için yüksek haslık derecelerine sahip boyamalar yapılabilmektedir. Bu

çalışmada Tetrakis ((1-((2-(bis(2-hidroksipropil)amino)etil)(2-hidroksipropil

amino)propan-2-il)oksi) türevli Bakır, Kobalt ve Çinko metalleri bulunduran ftalosiyanin

kompleskleri ile HT boyama yöntemi kullanılarak poliester kumaş üç farklı

konsantrasyonda (0.01, 0.02 ve 0.05 % owf) boyanmıştır. Ayrıca boyama özellikleri

(K/S, L, a*, b*değerleri), renk haslık değerleri (ışık, yıkama, süblimleşme) incelenmiştir.