Akademik Veri Yönetim Sistemi
MEHMET AKIF ERSOY UNIVERSITY JOURNAL OF SOCIAL SCIENCES INSTITUTE, sa.43, ss.18-32, 2026 (Hakemli Dergi)
II. Dünya Savaşı sonrasında ortaya çıkan iki kutuplu uluslararası sistem, Türkiye’nin dış politika yönelimlerinde belirgin bir dönüşüme yol açtı. Meydana gelen değişim, ülkenin güvenlik ve ekonomik çıkarlarını dış yardım yoluyla sağlamaya yönelmesinin başlangıcını teşkil eden bir süreci kapsamaktadır. Bu dönemde ABD ile tesis edilen ilişkiler, büyük ölçüde askerî ve ekonomik yardımlar çerçevesinde şekillendi. Söz konusu yardımlar Türkiye-ABD ilişkilerinin temel belirleyici unsurlarından biri hâline geldi. Amerikan yardımları, Türk resmî söyleminde stratejik ortaklık ve karşılıklı güven temelinde değerlendirilirken; Amerikan tarafında bu süreç güvenlik kaygılarıyla birlikte ekonomik gerçekçilik ve denetim anlayışı çerçevesinde ele alındı. Buna karşılık Sovyetler Birliği cephesinde, Amerikan yardımları Türkiye üzerinde siyasî, askerî ve ekonomik nüfuz kurma çabasının bir aracı olarak değerlendirildi. Bu çalışmada, 1950’li yıllarda Türkiye’ye yönelik Amerikan yardımlarının, bu iki ülkenin ilişkilerindeki stratejik ortaklık algısını ortaya koymanın yanı sıra, Sovyetler Birliği’nin karşıt söylem ve politikasını yansıtan değerlendirmeler, arşiv belgeleri ışığında ele alınmaktadır. Söz konusu yardımların Türkiye-ABD ilişkilerinde yalnızca maddi bir destek unsuru olmadığı, aynı zamanda Soğuk Savaş’ın ideolojik ve söylemsel mücadelesinin önemli bir parçası olduğu ortaya konmaya çalışılmaktadır.