Evde Sağlık Hizmetlerinde Enfeksiyon Kontrolü ve Hasta Güvenliği

7. Uluslararası Evde Sağlık ve Sosyal Hizmetler Kongresi", Ankara, Türkiye, 13 - 16 Kasım 2025, cilt.1, sa.1, ss.241-242, (Özet Bildiri)

Evde sağlık hizmetleri, hastalığı sebebiyle cihaza, yatağa veya eve bağımlı olan ve/veya

yaşlılığından dolayı sağlık hizmetine ulaşımda zorluk yaşayan kişilere kendi ev ortamında verilen

sağlık hizmetleridir. Evde sağlık hizmetleri, bireylerin yaşlı bakımının sağlanması, palyatif

bakımın yürütülmesi, kronik hastalıklarının yönetimi ve tedavi süreçlerinin ev ortamında

sürdürülmesine önemli katkılar sunmaktadır. Ancak bu hizmetler, özellikle enfeksiyon kontrolü

ve hasta güvenliği açısından ciddi riskler barındırmaktadır. Ev ortamının hastane koşullarından

farklı olması, hijyen standartlarının yetersizliği, bakım verenlerin eğitim düzeylerinin

değişkenliği ve tıbbi cihaz kullanımındaki güçlükler, enfeksiyon gelişimi açısından önemli risk

faktörleri oluşturmaktadır. Bu durum, evde sağlık hizmetlerinde hasta güvenliğini doğrudan

etkilemekte ve komplikasyonlara yol açabilmektedir. Bu derlemenin amacı, evde sağlık

hizmetlerinde enfeksiyon kontrolü ve hasta güvenliğine ilişkin güncel bilgileri, risk faktörlerini

ve önleme stratejilerini literatür doğrultusunda ele almaktır. Bu kapsamda PubMed, Medlıne,

Scopus, Ulakbim ve Google Scholar veri tabanlarında ulusal ve uluslararası literatür taranmış,

evde sağlık hizmetlerinde enfeksiyon kontrolü ve hasta güvenliği ile ilgili son on yıl içerisinde

yapılmış çalışmalar incelenmiştir. Literatürde, evde sağlık hizmeti alan bireylerde en sık görülen

enfeksiyonların üriner sistem enfeksiyonları, bası yarası ilişkili enfeksiyonlar ve solunum yolu

enfeksiyonları olduğu bildirilmektedir. Ulusal literatürde olan bir çalışmada evde sağlık hizmeti

alan hastaların %33’ünde üst solunum yolu infeksiyonları, %20’sinde pnömoni, %30.3’ünde

üriner sistem infeksiyonu ve %15.3’ünde basınç yarasına bağlı infeksiyon tespit edilmiştir. 2013-

2018 yılları arasının incelendiği uluslarası literatürden bir çalışmada ise evde sağlık hizmeti alan

hastalarda sepsis, enfeksiyonla ilişkili hastane transferlerinin en sık nedeniydi, bunu solunum

yolu enfeksiyonu ve idrar yolu enfeksiyonu izledi. Özellikle, sepsis nedeniyle yapılan hastane

transferleri 2013'te transferlerin %7.51'inden 2018'de %11.49'a yükselirken, diğer enfeksiyon

türleri nedeniyle yapılan transferlerin yüzdesi azaldığı görülmüştür. Sebeplere bakıldığında

kateter, trakeostomi ve ventilatör gibi tıbbi cihazların kullanımı, uygun olmayan hijyen koşulları

ve eğitim eksiklikleri, enfeksiyon gelişiminde en önemli etmenler olarak öne çıkmaktadır. Ayrıca,

hasta güvenliği açısından ilaç hataları, düşme riski, bası yaralarının önlenememesi ve acil

durumlarda geç müdahale gibi konular dikkat çekmektedir. Sonuç olarak, evde sağlık

hizmetlerinde enfeksiyon kontrolü ve hasta güvenliği multidisipliner bir yaklaşım

gerektirmektedir. Sağlık profesyonellerinin düzenli eğitim alması, aile bakım vericilerin

bilinçlendirilmesi, standart protokollerin geliştirilmesi ve ev ortamında uygulanabilir enfeksiyon

kontrol stratejilerinin hayata geçirilmesi kritik önem taşımaktadır. Ayrıca, tele-sağlık ve dijital

izleme sistemlerinin kullanımı, enfeksiyonların erken saptanması ve hasta güvenliğinin

artırılmasında önemli fırsatlar sunmaktadır. Gelecekte yapılacak çalışmaların, evde sağlık

hizmetlerinde enfeksiyon kontrolünü güçlendirecek yeni uygulamalar ve hasta güvenliği

politikaları üzerine odaklanması önerilmektedir.