Akademik Veri Yönetim Sistemi
1. INTERNATIONAL PERSEPOLIS SCIENTIFIC RESEARCHES AND INNOVATION CONGRESS, 10-11 MAY 2025, IRAN, Ahvaz, İran, 10 - 11 Mayıs 2025, ss.173-185, (Tam Metin Bildiri)
Femur, vücudun en uzun, kalın ve kuvvetli kemiğidir. Extremitas distalis olarak adlandırılan femur’un alt
ucu, üst ucuna oranla daha geniş ve kalındır. Osteoporoz (OP) düşük kemik kütlesi ve kemik dokusunun mikro
yapısının bozulması sonucu kemik kırılganlığının ve kırık ihtimalinin artması ile karakterize edilen sistemik bir
hastalıktır. Geometrik morfometrik analiz ile ölçümlerin direkt olmayan yani indirekt olan metotları kullanarak
veri elde edilmesini hedefler. Bu amaçla fotoğraflama, röntgen ve tarama ile iki boyutlu görüntüler üzerinden
görüntülerden yararlanılır. Bu çalışmada osteoporoz teşhisi konulmuş kişiler ile sağlıklı bireylerin x-ray
görüntüleme yöntemi ile elde edilen femur kemiği grafileri üzerinden geometrik morfometrik analiz yöntemi ile
karşılaştırma yapılması amaçlanmıştır. Çalışmada uygulama materyali olarak, ücretsiz veri erişim sitesi
uygulamasından femur’un x-ray görüntü veri seti kullanıldı (15.03.2025). Veri setinde alt ekstremite femur
kemiğinin sağlıklı bireyler ve osteoporozlu bireylerin x-ray görüntüleri mevcuttur. X-ray görüntüleme yöntemi
ile elde edilen tüm grafiler aynı dosya içine kaydedildikten sonra, landmarkların işaretlenmeleri Tps programları
kullanılarak iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Procrustes analizi ve temel bileşen analizi (PCA) bulguları, sağlıklı
bireylerin femur distal uç grafilerinde birinci temel bileşenin toplam varyasyonun %71’ini, ikinci temel
bileşenin ise %10’ununu açıkladığını; osteoporozlu hastaların femur distal uç grafilerinde birinci temel
bileşenin %50, ikinci temel bileşen ise %16’lık varyasyonu temsil ettiğini göstermiştir. MorphoJ programı ile
elde edilen şekil deformasyonlarını yansıtan dönüşüm gridleri (transformation grids), distal bölgelerinde
lokalize morfolojik değişimlerin belirgin olduğunu göstermiştir. Sağlıklı birey ve osteoporozlu hastaların femur
yapılarına ait PC1 düzlemlerindeki şekil farklılaşmaları, distal noktalarında asimetrik bir dağılım olduğunu
ortaya koymakta; bu durum taraflar arası morfolojik uyumsuzlukların varlığını desteklemektedir. Sonuç olarak,
sağlıklı bireyler ve osteoporozlu hastalardan alınan femur’un distal uç x-ray görüntüleri üzerinden
gerçekleştirilen geometrik morfometrik analizler, taraflar arasında şekil varyasyonları açısından anlamlı
farklılıkların bulunduğunu ortaya koymuştur.
Anahtar kelimeler: Femur, osteoporoz, geometrik morfometri