Akademik Veri Yönetim Sistemi
5. ULUSLARARASI TÜRKOLOJİ ARAŞTIRMALARI SEMPOZYUMU, Muş, Türkiye, 15 - 17 Mayıs 2025, ss.322-323, (Özet Bildiri)
Çalışmanın amacı, Rus kaynakları özelinde Malazgirt’te yaşanan muharebeleri ve bu cephe hattındaki mücadelelerin diğer bölgelere etkisini irdelemektir. Başta Rus Devlet Askerî Tarih Arşivi olmak üzere, savaşa katılan Rus askerlerinin yazdığı birinci elden kaynaklarla desteklenen bu araştırmada, bölgenin Birinci Dünya Savaşı’ndaki durumuna açıklık getirilmeye çalışılmıştır. Sarıkamış’a benzer şekilde yoğun çatışmalara sahne olan bu bölgedeki muharebeler, her iki tarafın da askerî stratejilerinde farklı kararlar almasına yol açmıştır. Savaşın başlarında Oltu ve Erivan yönlerinde Osmanlı birliklerinin kanatlarına taarruz etmeyi planlayan Rusya’ya karşı, Abdülkerim Paşa, Rus birliklerini geri püskürtüp Kars’ta taarruza geçmeyi hedeflemiştir. Ancak Malazgirt’te yaşanan çatışmalar bu planları sekteye uğratmış ve Osmanlı kuvvetleri bölgede savunma hattı oluşturmak zorunda kalmıştır. Temmuz 1915’te bölgeye ulaşan Rus birlikleri, bu cephede elde ettikleri başarılarla Osmanlı kuvvetlerini Muş ve Bitlis’e doğru geri çekilmeye zorlamıştır. Ayrıca cephe hattının bozulması, savaşın Doğu Anadolu’nun neredeyse tamamına yayılmasına neden olmuştur. Osmanlı birliklerinin karşı taarruzları, çatışmaların yeniden Malazgirt’e yoğunlaşmasına sebep olmuş ve burada oluşturulan savunma hattı sayesinde Rus birlikleri Eleşkirt Vadisi’ne ve Ağrı Dağı’nın eteklerine çekilmek zorunda kalmıştır. Savaşın başlarında harekâtı General Oganovski komuta etmiş, ancak kalıcı bir başarı sağlanamayınca komuta General Baratov’a devredilmiştir. Onun yönetimindeki I. Kafkas Kazak Tümeni, Malazgirt’i ele geçirmek için yoğun bir mücadele yürütmüştür. Malazgirt’te yaşanan muharebeler, Kafkas Cephesi’ndeki savaşın kaderini belirlemede kritik bir rol oynamıştır.