Çocuk ve Ergenlerde Madde Kullanım Bozuklukları


Kaya Z.

in: ÇOCUK ERGEN RUH SAĞLIĞI VE DAVRANIŞ BOZUKLUKLARINDA TANILAMA VE TEDAVİ YAKLAŞIMLARI, Firdevs SAVİ ÇAKAR, Editor, Pegem Akademi, Ankara, pp.295-316, 2020

  • Publication Type: Book Chapter / Chapter Vocational Book
  • Publication Date: 2020
  • Publisher: Pegem Akademi
  • City: Ankara
  • Page Numbers: pp.295-316
  • Editors: Firdevs SAVİ ÇAKAR, Editor
  • Van Yüzüncü Yıl University Affiliated: Yes

Abstract

Madde; “substance” ve ilaç; “drug” kelimelerine karşılık gelmektedir. İlaç, fiziksel

ve ruhsal hastalıkların tedavisi için kullanılan maddelere denir. Bağımlılık

terminolojisinde “madde” kavramı “psikoaktif madde” kavramı ile özdeşleşmiş

bulunmaktadır. Madde kötüye kullanımı: Yasal olmayan bir maddenin (örn. esrar)

kullanılmasını ya da yasal olan bir maddenin (örn. alkol) zarar verici boyutta

kullanılmasını ifade eder.

Maddeyi bırakan bireylerin tekrar madde kullanmaya başlamalarında bazı

faktörlerin etkili olduğu belirtilmiştir. Madde kullanım bozukluklarına ilişkin tanı

ve klinik ölçütler yaş gruplarına göre değişmediği için çocuk ve ergenlerde madde

kullanım bozukluklarının tanı ve sınıflandırmasında yetişkinler için kullanılan

DSM-5 tanı ölçütlerine göre değerlendirme yapılmaktadır. DSM-5’te madde ile

ilişkili bozukluklar iki ana başlık altında ele alınmıştır: Madde kullanım bozuklukları

ve Maddenin yol açtığı bozukluklar.

DSM 5’te dikkat çeken başka bir değişiklik ise kumar oynama davranışının;

kötüye kullanılabilen maddelerin beyindeki ödül sisteminde yarattığı etkiye benzer

bir etkiye neden olması ve yine madde kullanım bozukluklarının neden olduğu

bazı davranışsal belirtileri ortaya çıkarması nedeniyle bağımlılıklar kategorisine

alınarak “maddeyle ilişkili olmayan bozukluklar” kapsamında sınıflandırılmış olmasıdır.