Paul Churchland’in Halk Psikolojisine Yaklaşımına John Searle'ün Sosyal Ontolojisi Bağlamında Eleştirel Bir Yaklaşım
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe (Yl) (Tezli) (Muş Alparslan Ün.ortak), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERBAY TAŞĞIN
Danışman: Ahmet Eyim
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tarih boyunca insanlar doğayı, kendilerini ve başkalarının davranışlarını anlamlandırma ve yorumlama ihtiyaçları duymuşlardır. Tarihin belli dönemlerinde doğadaki olaylar, arkasında insanbiçimci tanrıların istekleri, arzuları, öfkeleri vb. zihinsel terminolojiler kullanılarak açıklanmıştır. Örneğin doğa olayı olan şimşekler tanrıların öfkelerinin dışavurumu olarak algılanmıştır. Günümüzde ise şimşeklerin elektriksel yük boşalmaları oldukları bilinmektedir. İnsan davranışları ise geçmişten günümüze kadar çok değişikliğe uğramadan hâlâ zihinsel durumlara işaret edilerek açıklanmaya devam edilmektedir. İnsan davranışlarını zihinsel durumlar yardımıyla açıklama olarak bilinen halk psikolojisi zihin felsefesinin zihin-beden, başka zihinler vb. sorunların temelini oluşturmaktadır. Paul Churchland'e göre halk psikolojisi gündelik yaşamda insanların zihinlere dair geliştirdikleri bir zihin kuramıdır. Bu kuram insanlığın kültürel ve soyal evrimiyle birlikte elde edilmiştir. Churchland, halk psikolojisinin bir kuram olması gerekçesiyle zihin felsefesindeki zihin beden vb. problemleri eski bir kuram olan halk psikolojisi ve gelişmekte olan nörobilimsel kuramlar arasındaki sorunlar olarak yeniden düzenlemeye çalışır. Churchland'e göre zihinsel durumlar halk psikolojisi olan kuramın öne sürdüğü kuramsal varlıklardır. Bu kuramın öne sürdüğü ontoloji Churchland'e göre ilerde beyin üzerine geliştirilecek kuramlar tarafından elenebileceğidir.Diğer taraftan halk psikolojisinin sosyal ve kültürel yanlarının ön plana çıkması halk psikolojisi ile sosyal ontoloji arasında güçlü bir ilişkinin olduğunu gündeme getirmiştir. Dolayısıyla bu çalışmada halk psikolojisinin bir sosyal ontoloji olduğu öne sürülerek Churchland'in halk psikolojisinin kuram olduğu görüşüne karşı çıkılacaktır. Bu çalışmada halk psikolojisinin yapısının sosyal ontoloji ile karşılaştırabilmek için soyal ontoloji üzerine çalışmalarıyla bilinen düşünür John Searle'ün görüşleri temele alınacaktır. Bu çalışmada Churchland'in halk psikolojisine yaklaşımı ele alındıktan sonra Searle'ün sosyal ontolojiye dair geliştirdiği görüşlerine yer verilecektir. Sonuç bölümünde ise Searle'ün sosyal ontolojiye dair görüşleri bağlamında halk psikolojisinin sosyal ontoloji olduğu tezi öne sürülecektir. Halk psikolojisinin sosyal ontoloji olmasından kaynaklı onun yöntemsel açıdan kuramlar arası karşılaştırma ile yanlışlanamayacağı görüşü savunulacaktır.