Zihin Felsefesinde Öznellik Problemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe (Yl) (Tezli) (Muş Alparslan Ün.ortak), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Elif BOZKIR HAZNADAR
Danışman: Ahmet Eyim
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada zihin-beden problemi ile ortaya çıkan öznellik problemi ele alınacaktır. Öznellik, zihin felsefesi için çözüme kavuşturulması gereken önemli bir sorundur. Öznellik, zihin ve bedenin birbirine indirgenemeyen tözlerinin varlığını gerekçelendiren bir tartışmadır. Zihin felsefesinin çözüme kavuşturulması gereken başlıca konuları, zihnin halleri yani duygu, renk, koku, acı, öznellik, başkasının zihni problemi ve bilinç problemidir. Çünkü zihin kavramı bilinç, iç gözlem, düşünme, irade, algı, duygu, yönelimsellik gibi kavramları içerir. Bu kavramların ne olduğuna ilişkin verilen her cevap da zihnin bedenle olan ilişkisi tartışmasına neden olur. Bütün bu problemler ele alınıp bir çözüme kavuşturulması istenildiğinde, ilk aşamada zihinbeden sorununa değinilmesi gerekir. Başka bir ifadeyle, zihin felsefesi problemlerinden biri olan öznellik tartışması için de (tıpkı diğer sorunlar gibi) öncelikle zihin-beden sorununa değinilmeden bir çözüm önerisi getirmek olanaksız görünmektedir. Zihnin bedenle olan ilişkisi üzerinde yürütülen bir tartışmada genel olarak, zihinle bedenin aynı şey olup olmadığı sorusu ele alınmaktadır. Zihin felsefesinde zihnin ne olduğuna ilişkin iki ana akım görüş vardır. Bu iki görüş arasında çıkan tartışmanın sonuçları öznellik problemi çerçevesinde incelenecektir. Bu iki ana akım görüşten biri Düalizm; diğeri ise Materyalizmdir. Materyalist görüşler zihinsel durumların aslında hiç var olmadığı düşüncesindedir.iii Gerçekte inançlar, istekler, umutlar, korkular vb. şeyler yoktur. Aslında bunların hepsi beynin nörofizyolojik süreçleridir. Onlara göre, zihinsel süreçlerin açıklanması istenildiğinde yapılması gereken tek şey nörofizyolojik süreçlerin incelenmesidir. Normalde düşündüğümüz gibi içsel, öznel ve farkındalığın niteliksel görüngüleri olarak bir bilincin hiçbir şekilde var olmayacağını düşünürler. Onlara göre zihnin bilimsel olarak incelenmesi dikkate alındığında bilinç ve öznellik olmaksızın açıklamasını yapmak mümkündür. Düalizmin önde gelen ismi olan Descartes'a göre ise zihin, bedenden tamamen ayrıdır. Zihin ve beden olmak üzere iki temel töz vardır. Bu tözler kendi başlarına var olabilirler ve başka hiçbir unsura indirgenemezler. Zihinsel süreçler kişiye özeldir ve diğer öznelere kapalıdır. Dolayısıyla zihinsel süreçler öznel ve içseldir. Kişilerde bulunan algı içeriklerinin farklılıkları da öznellikle açıklanabilecek bir konudur. Bu tez çalışmasında; iki ana akım arasında çıkan tartışmanın sonuçları, zihinbeden tartışmalarına da yer verilerek, tartışmada ulaşılan sonuçlar ile birlikte öznellik problemi ele alınacaktır. Yapılan tartışmalarla birlikte öznelliğin ne tür çözümlere ya da ne tür sorunlara yol açtığı araştırılacaktır.